Redfield Oranı

Redfield Oraný: Bunu irdelemek gerektiði yerdeyiz… artýk!! Bir mercan akvaryumunda besin sýnýrlamasý (nutrient limitation) söz konusu olduðunda Redfield Oraný (RE) nedir, bilmek gerekir.

RE bir organizmanýn kuru maddesi içindeki karbon ( C ), nitrojen ve fosfat atomlarýnýn oraný. 1934 yýlýnda Alfred C. Redfield tarafýndan bulundu. Deniz planktonu Redfield Oraný 106 C : 16 N : 1 P. Baþka bir deyiþle 106 karbon atomuna karþýlýk, 16 nitrojen atomu ve 1 fosfat atomu içerir. Buna karþýlýk bir deniz makro alginde bu oran 550 C: 30 N : 1 P (Furnas 2003). Bir temel olarak RE besinlerin (nitrojen – fosfor) eðer akvaryum suyunda tam olarak ayný oranda yer alýrsa, organizmalar tarafýndan kolayca tüketilir. Eðer deðilse, bir besin sýnýrlamasýndan söz edebiliriz. Burada akvaryum suyunda bir bileþenin eksikliðinden söz edebiliriz. Bu durumda organizmanýn geliþimi yavaþlar/duraksar. Karbonu önemsemediðimizde suda kolayca çözülerek CO2’ye dönüþtüðünü ve algler tarafýndan tüketildiðine tanýk oluruz. (Yosun sorunu.) Dolayýsýyla kritik besinler nitrojen ve fosfat olarak ortaya çýkar.

Besin sýnýrlamasý phytoplanktonda 16 N: 1 P veya makroalglerde 30 N: 1 P olmasý gereken RE’nin bozulduðunu gösterir. Eðer oran 20 N: 1 P ise fosfat planktonun geliþimini duraksatýr çünkü fosfat nitrojenden çok daha hýzla tüketilmiþtir. Eðer oran 10 N: 1 P ise bu kez nitrojen sýnýrlayýcý faktördür; çünkü fosfordan daha çabuk tüketilecektir. Aþaðýda nitrojenin fosfordan baðýmsýz da indirgeneceðini okuyacaksýnýz ama bu yüzden mi fosfat veya nitrat dozlayacaksýnýz?

- Usta büyük deniz akvaryumlarýna arada sýrada idrarlarýný yapýyorlar mý?

- Evet...

- O da bir þey mi? Ýnsan idrarý bak daha nelere iyi geliyor: Saç dökülmesine karþý: Patates unu ile kükürt tozu bekletilmiþ idrar ile karýþtýrýlýr. Bu karýþým merhem gibi baþa sürülür… veya Kulak iltihabýnda: Çocuk idrarý henüz sýcakken kulaða akýtýlýrsa nemli ve cerahatlý noktalarý kurutur. Nasýl?

-Sen dalga geç… Ben þiþeleyip satýyorum!

-Neyi idrarýný mý? Yani formula þöyle bir þey de:

http://i803.photobucket.com/albums/y...anel/idrar.jpg

-Yok amonyum fosfat..

-Amonyum Fosfat derken, bu mu: (NH4)3PO4 ?

-Evet…

-Ama kütle aðýrlýklarýna baktýðýmýzda þunu anlýyoruz: Amonyum fosfat dozladýðýmýzda ne yaparsak yapalým neredeyse yarý yarýya nitrat ve fosfat dozlamýþ oluyoruz? Hiçbir þekilde 16 N: 1 P oranýna uygun düþmüyor yani..?

-Evet…

-O zaman neden durduk yerde dozlamak gerekiyor?

-Çaktýrma!!

-Pardon! Hayýrlý iþler usta..

Kýsaca, 16 N: 1 P oranýný yakalayabilmek amacýyla hangi azot veya fosfat kaynaðý kullanýlacaðý, ne kadar dozlanacaðý gibi saçma hesaplara girmeyin. Bu akvaryumun felaketiyle sonuçlanýr.

Aþaðýda amonyum fosfatýn deðerleri yer alýyor:

Element Atomic Mass # of Atoms Mass Percent
Hydrogen
H 1.00794 12 8.113%

Nitrogen
N 14.0067 3 28.185%

Oxygen
O 15.9994 4 42.926%

Phosphorus
P 30.973761 1 20.776%


Konumuza geri dönersek, RE içerisinde yer alan karbon, nitrojen ve fosfor aslýnda bütün yaþayan organizmalarýn temel yapý taþlarý olup, çok deðiþik þekilde biraraya gelerek proteinleri, yaðlarý ve DNA gibi (deoxyribonucleic acid) genetik maddeleri oluþturur. Akademik olarak her 1 Fosfor atomuna karþýlýk 106 C atomu ve 16 N atomu olduðunu gösterir. Suda olan bu 3 elementin yoðunluðundan baðýmsýz olarak birim hep 1 fosfor atomuna karþýlýk standardize edilir.

Ama ve lakin, bir mercan akvaryumunda farklý organizmalar farklý C:N ve P oranlarýna sahip. Bu yüzden bir akvaryumda RE saðlamaya çalýþmak çok anlamsýz. ( O zaman içerisinde –tarihte görüldüðü gibi- kendisini bulur!)

Peki o zaman NO3 ve PO4 sýnýrlamasý getirilen akvaryumlarda neden RE aranýyor? Hipotez nedir? Çünkü deniz planktonlarýnýn RE deðerleri yalnýzca C, N ve P oranlarýný açýkça tanýmlamakla kalmýyor, RE deðerlerine sahip bir suda mercanlarýn ve diðer akvaryum canlýlarýnýn mükemmel bir biçimde geliþeceði varsayýlýyor. Bu deðerleri saðlamak neredeyse imkansýz da olsa (karbon: C deðerini okumak için çok geliþmiþ bir labaratuvar gerekli) bu deðerlere yaklaþýlmasý öneriliyor. Ayrýca bildiðiniz gibi C deðeri üzerinde yemleme, bakteriyel aktivite, hava, kalsiyum reaktörü veya CaCl2 ve/veya NaHCO3 gibi pek çok katký da rol oynuyor.

Nitrojen ve Fosfor ise oldukça farklý. Kolayca ölçülebildiði gibi çýkan deðerler RE ile uyumlumu kontrol edilebilir. Kuþkusuz nitrojen ve fosfor yerine nitrat ve fosfat ölçüyoruz. Ama sözgelimi fosfat okuduðunuzda pekçok fosfor içeren kimyasallarý okuyamayacaksýnýz. Ayný durum nitrojen için de geçerli. Dolayýsýyla doðada yer alan C deðerine karþý aslýnda akvaryumunuzda olaðanüstü yüksek oranda fosfor ve nitrojen olduðunu unutmayýn! (Bu yüzden de her çeþit nitrat ve fosfat dozlamasý anlamsýz!)

Þimdi biraz matematik: Diyelim ki 16 N: 1 P oranýný Nitrat ve Fosfat deðerlerine transfer edelim: Bu durumda her 1 mg fosfata karþýlýk 10.45 mg nitrat olmasý gerekir. Akvaryumda fosfat deðerinin 0.1 mg/lt (ppm) olmasý gerekirken 0.2 mg/lt ise, olmasý gereken Nitrat 1.04 ppm iken 2.09 mg/lt deðerine çýkar. Dolayýsýyla 0.1 hassasiyet gösteren bir fosfat testi ile 1 mg hassasiyeti olan bir nitrat testi ayný anda kullanýlmasý gerekir. Dahasý, hazýrlayacaðýnýz –sözgelimi kaslyium nitrat- gibi bir çözeltinin hem dozunu büyük bir hassasiyet ile ayarlamanýz gerekir, hem de derhal test ile sonucunu kontrol etmeniz…

Bekleyin! Böylesine anlamsýz bir harekete geçmeyin! Hem akvaryumunuzda yaþayan mercanlarýn veya tridacna gibi midyelerin C:N:P oranlarý çok farklý, hem de yapacaðanýz bir dozlama sonrasýnda zararlý alglerin geliþimine kolayca yol verme ihtimaliniz var. Sözgelimi Great Barrier Reef içerisinde farklý alanalarda yapýlan ölçümlerde Redfiled Oraný –sýký duralým- 1120: 30 : 1. (Bu da C dozlamanýn ne kadar doðru olabileceðini göstermiyor mu?) (Suzuki& Kawahata 2004). Deniz tabanýnda yaþayan alglerde ise 550 : 30 : 1.

Sonuçta, akvaryumda 0.01 NO3 varsa, 0.001 PO4 olmasý gerektiðini düþünüyorsanýz –ki piyasada yer alan tüm testlerle bu deðerleri okuyabilmeniz imkansýz!- karbon dozlamamak için bir neden yok. (Coral Magazine, Volume 5, Number 3. Dr. Dieter Brockmann. Sayfa 75-77).

Gelelim, baþka bir efsaneye: Fosfat çok hýzlý düþtüðü için Nitrat deðeri düþmüyor! Fosfat dozlayalým! (disodium hydrogen phosphate veya daha kestirmeden Artemia veya Zooplakton??)

- Usta elin boþ durmuyor.. Habire birþeyler dozlatýyorsun?

- Ben ne yapayým? Nitrat düþmüyor! Fosfat sýfýr!

- Yani nitrojen sýnýrlamasý gerçekleþtiðinde –nitrat sýfýr seviyesine ulaþýldýðýnda- biliyorsun mercan ölmez.. Olsa olsa geliþimi yavaþlar, büyümeyi gösteren beyaz uçlar kahverengileþir.. Cyanobakteri patlamasý olabilir: Çünkü cyanobakteri Nitrat indirgenmesinin son ürünü olan nitrojen gazýný tutma yeteneðine sahiptir.. Ama, fosfat sýfýra indiðinde ne olur ki?

- Mercan yavaþ yavaþ kendini yemeye baþlar.. Hafiften alttan ölüm baþlar.. Dahasý, üstteki ploipler gayet saðlýklý durur..

- Bu durum ne zaman ortaya çýkar? Alkol ve türevleri mi dozlandýðýnda?

- Aynen!

- Olmadý usta.. Bu durum aðýr miktarda fosfat tutucular (demiroksithidroksit veya aluminyum oksit, vb.) kullanýldýðýnda ortaya çýkar!

- Nasýl yani?

Anlatmaya çalýþacaðým: Eldeki bulgular ortho-phosphate yerine, nitratýn bir sistem içinde sýnýrlayýcý besin maddesi olduðunu ortaya koyuyor ve reaktif fosfat eklense de, azaltýlsa da organik bileþiklerin (mineralizasyonu) üzerinde hiçbir etkisi yok. (Liesbeth M. Schmidt l', Joseph J. Delfino ~, James F. Preston Ill 2, and Georges St. Laurent III 3 Department of Environmental Engineering Sciences t , and Department of Microbiology and Cell Science 2, University of Florida, Gainesviile, Florida 32611-6450; and Wildmcre Farms Environmental Technologies 3 Rt 19 Box 710 Lake City, Florida USA 32055. (Received in USA 10 July 1998; accepted 16 September 1998) – Anafikir: Fosfat nitrat üzerinde etken deðil.

Devam edelim: Sözgelimi demir (Fe) eksikliði nedeniyle nitrojen indirgenmesi güçlü bir biçimde sýnýrlandýrýlýrsa, okyanustaki artan fosfat nitrata oranla Redfield Oraný üzerinde seyredecek. Sonuçta, nitrojen dinamikleri fosfat davranýþýný kontrol edebilir ve tarihi jeolojik süreçlerde nitrat potansiyel nihai sýnýrlandýrýcý besin maddesi (oldu). (…) Fosfordaki azalma oksijenle birlikte fosfat ve nitratýn süratle RE altýna gerilemesine/sapmasýna yol açar. (LOBAL BIOGEOCHEMICAL CYCLES, VOL. 14, NO. 1, PP. 225-248, 2000 doi:10.1029/1999GB900065. Redfield revisited: 1. Regulation of nitrate, phosphate, and oxygen in the ocean. Timothy M. Lenton. School of Environmental Sciences, University of East Anglia, Norwich, United Kingdom. Andrew J. Watson. School of Environmental Sciences, University of East Anglia, Norwich, United Kingdom.) - Anafikir: Nitrat ve Fosfat zaman/tarih içerisinde Redfield Oranýna birlikte ulaþmaya çalýþýr.

Nihayet: þimdi biraz geniþ pencereden okumaya çalýþalým… Yerel atýk su, sentetik deterjanlarýn (balýk yemleri) yapýlarýnda yer alan polifosfatlar nedeniyle bir dizi fosfat bileþiði içerir. Birçok atýk su arýtma tesisinde fosforun (alg ve cyanobakteri oluþumu nedniyle) sudan arýndýrýlmasý amaçlanýr. (…) Anaerob zonda erimiþ organic bileþikler (OB) ve ve nitrat konsantrasyonlarýný minimize edilmesi gerekir. Anaerob süreç sýrasýnda nitrat veya OB önemli konsantrasyonlarda yer alýrsa, o bölge gerçek bir anaerob bölge olamaz ve akabinde aerob bölgedeki fosfor eleminasyonu engellenir.

http://www.asaanalytics.com/biologic...us-removal.php

Anafikir: Nitrat yüksek düzeyde ise Fosfat indirgenemez.

Sonuçlarý toparlarsak:

1) Nitrat fosfat oranýna baðlý kalmaksýzýn indirgenebilir. Fosfat oraný hiçbir þekilde nitrat indirgenmesi üzerinde etken deðil.

2) Her iki besin maddesi altýnda veya üzerinde yer alýyorlarsa bir þekilde (oksijen)zaman içerisnde (tarih) Redfield Oranýna ulaþmaya çalýþýr.

3) Nitrat düþmeden fosfatý indirgemek (biyolojik yöntemlerle) pek de olasý deðil. (Bunun gerçekleþebileceði tek yol, demiroksithidroksit veya aluminyumoksit gibi kimyasallar kullanmak).
Dolayýsýyla þu yanlýþ bilgilerden uzak durum:

1- Fosfat çok hýzlý düþtüðü için Nitrat düþmüyor: Yanlýþ. Nitrat fosfata baðlý olmaksýzýn indirgenebilir.

2- Nitrat sýfýr olduðu için Fosfat düþmüyor: Yanlýþ. Tam tersi NO3 sýfýra yaklaþtýðýnda Fosfat düþmeye baþlar.Çünkü nitrat fosfat indirgenmesinde sýnýrlayýcý etken…

3- Her zaman RE oraný bir temel olamaz ama zaman içerisinde NO3 ve PO4 bu oraný –zaman içerisinde- yakalamak uðraþý içinde olur.

- Ýyi de þimdi biz ne satacaðýz?
- Votka?

Ali Rýza Bey, verdiðiniz bu derin ve önemli bilgiler için teþekkürler ancak en kýsa zamanda devamýný bekliyoruz

Ali abii,
Makalen çok güzel olmuþbu sayede birçok yanlýþ bilgimizi düzeltmiþ oldun.
Ayrýca bu makaleye ek olarak mercanlarda erimelere iliþkin bir makale ile bizi daha da aydýnlatýrsan tüm dualarýmýz senin olur,...

Ali Rýza abi bilgilendirmen için teþekkürler.Forumu takip ettikçe her geçen gün daha profesyonelce fayda saðlýyabileceðimiz bilgiler öðreniyoruz..

Sonuçlarý toparlarsak:

1) Nitrat fosfat oranýna baðlý kalmaksýzýn indirgenebilir. Fosfat oraný hiçbir þekilde nitrat indirgenmesi üzerinde etken deðil.

Bu cümle ilgimi çekti þimdiye kadar okuduklarým hep fosfat sýfýrlandýðý zaman nitratýn sabit kalacaðý yönündeydi.ben nitratla mücadele için (salifert test ile 10 civarý)sps tankýmda biopellete geçmek istiyorum ve fosfat sýfýrlanmasý sonrasý dýþarýdan fosfat girmeyi planlamýþtým.Fakat yukarýdaki cümle beni farklý yerlere götürdü.Gene baþka bir bilgide fosfat limitasyonu sonrasý spslerde alttan beyazlamalar baþlayacaðý yönündeydi ancak bunun asýl sebebinin mercanlarýn aç kalmasý olduðunuda bu forumda okudum.

biopellete geçiþ sonrasý izlenecek güzergah hakkýnda bilgi ve tecrübelerinizi buradan paylaþýrsanýz sevinirim.

Merhaba. Sorunuz ve yaptýðýnýz katký nedeniyle tarafýmýza arkuranel@hotmail.com adresinden adresinizle birlikte mail atarsanýz, size 1 adet Salifert KH testi göndermek isteriz.

Þimdi gelelim sorunuzun yanýtlarýna:

1- Hiçbir þekilde akvaryumunuza Fosfat (PO4) dozlamayýn: Anlamsýz ve bir o kadar da "acýmasýz" bir sonuç oluþturursunuz.
2- Biopellet (katý votka yöntemi) konusunda NP BioPellets fiyat listesi içindeki bilgileri okumanýzý tavsiye ederim. Ancak, kullanmanýz gereken miktarýn 1/5'i ile baþlamanýz, akvaryumu alýþtýrmak ve bakteriyel faaliyet noktasýnda daha "yumuþak" sonuçlar verir. Lütfen NO3 indirgenmesini sabahtan akþama -çok kýsa sürede- amaçlamayalým. Bu sudaki "biyokimyasal denegeleri" bozar.
3- Bu arada "Votka Yöntemi" okunmaya deðer...))

Selamlar.

Teþekkürler soru sorup hediye almak ne güzel.
Akvaryumumu yarýn paylaþmayý düþünüyorum.Sanýrým o zaman daha doðru ifade edebilirim kendimi.ben 300 lt akvaryum için 200 ml gibi bir ürün kullanacaðým. Sanýrým bu yeterli bir baþlangýç dozu sayýlýr?

Ben olsam daha düþük bir düzeyde baþlardým. 300 litre için 100 ml gibi...

Dozu Gokhan abinin tavsiyesi kadar kullandým þimdilik sýkýntý yok. Bu dönemde besin giriþi yapmýyorum tanka. Pazartesi test yapýp bir haftalýk süreci gozlemleyecegim.

Burada söz ettiðiniz zooplankton ve/veya phytoplankton türevi yemleme sanýrým.

Sonuçlarý kendi baþlýðýnýz altýnda bizimle paylaþýrsanýz, sevinirim. Bu arada hediyelerinizi (KH test + RowaPhos sünger seti) gönderebimek için adresinizi arkuranel@hotmail.com email hesabýma bildirebilirsiniz.

Bir konuþma sýrasýnda þöyle bir cümle geçmiþti. " pelletlerin nitrat ile mücadelesi sýrasýnda suya ne verdikleri halen tam açýklanmadý"
* bu cümlenin bir cevabý varmi. ?
* mercan ölümlerinden pelletlerin erimeleri sonucu suya verdiklerini sorumlu tutabilirmiyiz yahut nedenlerinden birimidir?
* pellet yerine vsv onerirmisiniz?

Askerde en çok akvaryumsuzluk koyuyor valla. :)

Emrah,

Askerlik nasýl gidiyor? Umarým saðlýðýn ve keyfin yerindedir. Tüm yongei üyeleri adýna sana hayýrlý tezkereler diliyoruz.

Evet sorun çok önemli ve üzerinde çalýþmalar sürüyor. Biopelletlerin suya (eridiklerinde) ne verdikleri konusunda yapýlan bazý çalýþmalar buldum ve üzerinde çalýþýyorum ama öncelik "mercan ölümleri" konusunda.

Kendine iyi bak. Selamlar.

Biopelletlerin suya ne/neler verdiði konusunda okumaya devam ediyorum. Ancak bu arada sessizliði "fýrsat" bilerek, kimileri NO3 (nitrat) düþürebilmek için PO4 (fosfat) veya fosfat düþürebilmek için suya nitrat dozlamanýn alttan alta "doðru/geçerli" bir yöntem olduðunu pompalýyor.

Yanýt Albert Einstein tarafýýndan veriliyor:

"Two things are infinite: The universe and human stupitidy; and I'm not sure about universe."

Kalsiyum Nitrat

Tuhaf bir þekilde fosfat düþürmek amacýyla ve/veya bir taraftan vodka ve/veya þeker ve/veya sirke dozlamasýný "beslemek" adýna suya kalsiyum nitrat dozlamasýndan söz ediliyor.

Denemek isteyen olursa, deneyimlerini forumda paylaþmasýný bekleyerek, gerekli kimyasal element ve dozlama miktarlarýný anlatacaðým.

Tuhaf..::)

Birazdan..::)

Ýnanýn çok kararsýz kaldýðým bir konu bu: nitrat dozlamasý... Bana bir hafta daha süre: Endiþem, verdiðim doz ile uygulamaya geçebilecek potansiyelde arkadaþlarým olmasý..::)

Elimde KNO3 var. Dozlama için beklemekteyim. Bir tarafta sizin yazdýðýnýz yazýlar diðer bir tarafta ise nitrat dozlamalarý sonucu "mutlu" mercanlarým var diyenler. Testlerimde sürekli 0 ya da 0'a yakýn deðerde nitrat okuyorum. Fosfat için elden çýkardýðým hanna checkerýn hassas modelini beklemekteyim. Diðer bir durum ise geçmiþte totm olmuþ tanklar mesela ekipman dozaj v.s yazýyorlar bakýyorum sürekli tanklarýnda fosfat emiciler takýlý. Baþka bir örnek ise aktif olarak pellet kullananlar ya da sývý karbon dozlayanlar. Ýlgi çeken bir tarafta bu sürekli olarak karbon kaynaðý kullananlar. (katý-sývý). sürekli tanklarýnda bunu kullanýp "mutlu" olmalarý basit mantýkla sizin yazýlarýnýzý doðrular nitelikte.Bu noktada sormak isterim;

* Karbon kaynaðý kullanýmýnda mercan ölümlerini aþmak mercanlarýn "beslenmesinden" mi geçmektedir.?

* Nitrat fosfat dozlarken karbon bu durumda ne oluyor bu da ayrýca kafama takýlmakta. Madem bir orandan söz etmekteyiz 106-16-1 karbonu nasýl dozlayacaðýz nasýl öleçeceðiz ve oraný bozmayacaðýz. Ya da karbonu bi ikiliden ayrý kýlan nedir ?

* Dozlama için kendimi feda edebilirim. Gerçi neden dozlayacaðýmý da bilmemekteyim. Deðiþiklik nasýl olacak kýsmý ilgimi çekiyor sanýrým.

Ayrýca;

0.3 grams of KNO3 will raise the nitrate level of 10 gallons of water 4.84 ppm
0.1 gram of KH2PO4 will raise the phosphate level of 10 gallons of water 1.84 ppm Kýsýmýnýn da doðru mu olduðunu sormak isterim?

Doðru yanýtlarý bulabilmek/verebilmek adýna önce yukarýda yazýlý olan sorularý/yorumlarý ayrýþtýrmaya çalýþtým.

Emrah, dilersen aþaðýdakileri bir gözden geçir, sormak/konuþmak istediklerin bunlar mý?

1- Elimde KNO3 var. Dozlama için beklemekteyim. 0.3 grams of KNO3 will raise the nitrate level of 10 gallons of water 4.84 ppm. Bu doðru mu? Bir tarafta sizin yazdýðýnýz yazýlar diðer bir tarafta ise nitrat dozlamalarý sonucu "mutlu" mercanlarým var diyenler.

2- Testlerimde sürekli 0 ya da 0'a yakýn deðerde nitrat okuyorum. Fosfat için elden çýkardýðým hanna checkerýn hassas modelini beklemekteyim. Ola ki dozlarým: 0.1 gram of KH2PO4 will raise the phosphate level of 10 gallons of water 1.84 ppm. Doðru mu?

3- Diðer bir durum ise geçmiþte totm -ayýn tanký- olmuþ akvaryumlar mesela ekipman dozaj v.s yazýyorlar bakýyorum sürekli tanklarýnda fosfat emiciler takýlý.

4- Baþka bir örnek ise aktif olarak bio-pellet kullananlar ya da sývý karbon dozlayanlar. Ýlgi çeken bir taraf da katý veya sývý olsun sürekli tanklarýnda bir karbon kaynaðý kullanýp "mutlu" olmalarý… basit mantýkla sizin yazýlarýnýzý doðrular nitelikte.(??)

5- Bu noktada sormak isterim; * Karbon kaynaðý kullanýmýnda mercan ölümlerini aþmak mercanlarýn "beslenmesinden" mi geçmektedir.?

6- Nitrat fosfat dozlarken karbon bu durumda ne oluyor? Bu da ayrýca kafama takýlmakta. Madem bir orandan söz etmekteyiz 106-16-1 karbonu nasýl dozlayacaðýz nasýl ölçeceðiz ve oraný bozmayacaðýz? Ya da karbonu bi ikiliden ayrý kýlan nedir ?

7- Dozlama için kendimi feda edebilirim. Gerçi neden dozlayacaðýmý da bilmemekteyim. Deðiþiklik nasýl olacak kýsmý ilgimi çekiyor sanýrým.

evet bu þekilde sýralanabilir. 4. maade için 0 no3-p04 arayýþý yada 0 da tutma amaçlý söylemiþtim. redfield oranýný hiçe sayýyor gibi.

Evet, sanýyorum sýkýntý þurada:

- Usta, elim dursa kolum durmuyor. Kolum dursa ayaðým durmuyor.. Ne olur söyle birþeyler dozlayalým..

Her ne hikmetse, birþeyler söylemedikçe söyleyenler kendi ürünlerini/ithalatlarýný satýyor. Çünkü pekçok hobici sürekli bir arayýþ içinde. Olmayan renkler, müthiþ bir büyüme gibi… Üzüldüðüm nokta, her iki konuda da pek çok makale yazmama raðmen bir “mucize” arayýþý bitmek bilmiyor.

Neyse, gelelim sorularýn yanýtlarýna:

1- Potasyum nitrat yerine kalsiyumnitrat daha tutarlý bir dozlama þekli. Bu nedenle öne çýkardým. Bu tür kimyasallar hazýrlamak söz konusu olduðunda öncelikle Merck kullanýlmasýný þiddetle tavsiye ediyorum.

Kontrol edelim: Ürün Kalsiyumnitrat Tetrahydrat (calciumnitrate tetrahydrate: http://en.wikipedia.org/wiki/Calcium...e_tetrahydrate) ve moleküler aðýrlýðý 236 gram. Biliyoruz: her 1 mol calciumnitrat içinde 2 mol nitrat yer alýyor: http://upload.wikimedia.org/wikipedi...um_nitrate.png

[/B]Kalsiyum (Ca): 20 gram (bkz. Moleküler aðýrlýk tablosu: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Periodic_table.svg ) ve kalsiyum Ca+2 olarak var olduðundan: 40 gram.

Su (H2O) 18 gram/mol. Su satýn alacaðýmýz üründe 4 molekül (tetra) olduðundan 72 gram. Böylelikle artýk biliyoruz: 236 – 72: 164 gram Calciumnitrate var ve -40 (Ca): 124 gram nitrat var.

Yalnýz burada unutmayalým 236 gram molekül aðýrlýðýnýn 124 gramý nitrat. Yüzde kaç dersek (124/236*100): yaklaþýk % 52,50 buluruz. (Her 100 gramda 17 g Ca ve 30,5 g su)

Evet gelelim sorumuza: 100 litre suyun nitrat deðerini 1 ppm (1 miligram/litre) yükseltebilmek için içinde 100 gram kalsiyumnitrat tetrahidrat çözdüðümüz stok solüsyondan kaç ml dozlamamýz gerekir?

- Usta kimya dersinin dibine geldin?
- Arkadaþlar hevesli, “nitrat” dozlayacak!! Ne deseydik: Bir tutam atýver, filan?
- Hiç sorma, bir dozlama verdin, kýrk tane eleþtiri aldýn, hatýrlarsan?
- C-Balance hikayesi? Ayný anda mý farklý farklý zamanlarda mý? Malum “hassas” çalýþýyoruz…
- Ben olsam kestrimeden “uysa da dozladým, uymasa da” der, geçer giderdim..


Evet, sorunun yanýtý yaklaþýk 3,60 ml diyebiilriz.

Bunu da açýklayalým: 100 litre suda 1 mg (1 ppm) NO3 arttýrabilmek için 100 mg (0,1 gram) NO3 dozlamamýz gerekiyor. Biliyoruz ki stok çözeltimiz 1 litre ve buna 100 gram kalsiyumnitrat tetrahidrat erittiðimiz de burada 52,50 gram NO3 var.

Matematik: 100 mg NO3 elde edebilmek için 100/0,525: 190,47 mg (0,19047 gram) kalsiyumnitrat tetrahidrat ihtiyacýmýz var. 1 litrede 52,50 gram NO3 var ise, 0,19047 gram için: 0,19047 x 1000/52,50: 3,63 ml.

Sonuç: 100 litrede NO3 miktarýný 1 ppm (1 mg/l) arttýrmak istiyorsanýz 1 litrede 100 gram kalsiyumnitrat tetrahidrat çözdüðünüz stok solüsyonundan 3,60 ml dozlamanýz doðru olur.

Þimdi gelelim, Potasyum Nitrat hikayemize..))

Merck: 2005/2007 “Chemicals and Reagents” kataloðundan hareket ediyorum.

- Usta çok eski bir kaynak deðil mi?
- Haklýsýn kimaysallarýn formulleri deðiþmiþtir??
- Tabii ki deðiþebilir.. Motorlarýn bile deðiþiyor..
- Nasýl yani?
- Motor sözgelimi saatte 12 ton basýyor..
- Eee?
- Þimdi de 12 ton basýyor ama 60 watt yerine 58 watt çekiyor!!
- Yapma ya..


KNO3 : Suda çözünürlüðü 320 gram/litre ve pH: 5.0 – 7.5. Oysa Kalsiyumnitrat tetrahidrat (CaNO3)2*4H2O) için çözünürlük: 1470 g/l ve pH: 6.0.

Potasyum nitrat’ýn moleküler aðýrlýðý 101.11 g/mol.

Bu arada Ýngilizce bilenler için K elemetinin özelliklerini okumak son derece keyifli olabilir: http://en.wikipedia.org/wiki/Potassium

Görülebilir birkaç not: Ýnsanlarýn sinir hücrelerinin aktarýmýnda anahtar rol oynar ve eksikliðinde, çeþitli kardiyolojik foksiyon bozukluklarýna neden olabilir. Ayrýca bitki hücrelerinde birikir ve böylelikle kimi taze meyce ve sebzeler güzel bir K diyeti saðlar (muz gibi)… Tarýmda gübre olarak kullanýldýðýna da biliyoruz. Yalnýz dikkat: Potasyum su ile potasyum hidroksit (KOH) ve Hidrojen gazý (H) oluþturmak üzere çok þiddetli bir eaksiyona girer.


2 K (s) + 2 H2O (l) → 2 KOH (aq) + H2↑ (g)


Yalnýz bu reaksiyon ýsý veriri ve hidrojen gazýný tutuþturmaya yeter miktar ýsý býrakýr. Karþýlýðýnda oksijen varolduðunda patlamalara yol açabilir. Potasyum hidroksit çok güçlü bir alkali (bazik) olup cilt/deri yanýklarýna neden olabilir.

- Usta, biliyordum sonunda bizleri patlatacaðýný!!!
- Yanýklar ve patlamalar..
- Ee bizimle ne alýp veremediðin var?
- Korkma sen Potasyum kullanmýyorsun, konumuz potasyum nitrat..
- Hah ya.. Þimdi anladým sen akvaryuma “potasyum” dozlayanlarý korkutuyorsun galiba??
- Onlar genelde, güzel ambalajlar içinde Potasyum karbonat sývý çözeltilsini dozluyor.. (K2CO3). Tabii bu bir tahmin…Merck’e bakarsak 1 kilosu 54 € ve kaç þiþe çýkartýlýr sen bul..
- Ama dozlayýnca renkler çok güzel oluyor..
- Sebebi Potasyum mu acaba? Yoksa, baðlý kökü karbonat mý?
- Nasýl yani?
- Potasyum karbonat’ýn pH’sý 11,5 – 12,5 arasýnda ve her dozlamada tankýnda yer alan bir grup asidik maddeyi çökertiyor, pH’yý çaktýrmadan yukarý alýyor, canlýlara “doping” etkisi gibi görünen karbonat – verdiðin kadarýyla- polip açýlýmlarýna neden oluyor.
- E güzel ya iþte?
- Hayýr deðil.. Çünkü açýkta býraktýðýn potasyum deniz suyunda aðýrlýk olarak % 0,04 oranýnda (400 ppm) bulunur ve fazlasý canlýlarý özelde SPS’lerin zooxhantallae hücrelerinde birikim yapar. Kalsifikasyonu yavaþlatýr.Renklerinde kararma olur... Üzgünüm..


Neyse konumuza dönelim. (Bu arada imalata geçsek mi acaba?) Neyse…


Gene 1 litre saf suda 100 gram KNO3 çözelim. Tabii ki ýsý çýkacaktýr ama korkmayýn patlamaz.. Biliyoruz potasyumun aðýrlýðý –bakýnýz periyodik tablo: 39,09 gram/mol. Dolayýsýyla nitrat’ýn (101,11 – 39,09: 62 gram. Zaten hatýrlarsanýz Ca(NO3)2 içinde 2 adet nitrat iyonu vardý ve 2’sinin aðýrlýðý 124 gram idi.

Gene hatýrlayalým 100 litre suda 1 mg/l (1 ppm) NO3 arttýrabilmek için suya 100 mg (100 ppm) NO3 dozlamamýz gerekiyordu.
Dolayýsýyla sorumuzu soralým:100 litre suyun nitrat deðerini 1 ppm arttýrabilmemiz için içinde 100 gram KNO3 çzödüðümüz stok solüsyondan kaç ml dozlamamýz gerekir?

- Ya usta, þu potasyum karbonat iþi çok ekonomik görünüyor..
- Ee?
- Þimdi 100 gramýný 1 litre saf suda çözsek, günde kaç ml atmamýzý tavsiye edersin: Yani þöyle zararsýz “soft” bir doz versen?
- Olur tabii: 50 € !!

Sorumuzun yanýtý: 2.70 ml.

KNO3 moleküler aðýrlýðý 101,11 gram ve NO3 62 gram ise NO3 yaklaþýk % 61 oranýnda yer alýyor. Yani saf suda 100 gram KNO3 erittiðimizde bu çözelti içinde 61 gram NO3 var.

100 mg (100 ppm) nitrat(NO3) elde edebilmemiz için 100/0,61: 163,9 mg (0,1639 gram) KNO3 ihtiyacýmýz var ve 1 litrede (1000 ml) 61 gram Nitrat (% 61) var biliyoruz, , 0.1639 gram için: 0.1639 x 1000/61: yaklaþýk 2.70 ml dozlamamýz doðru olur.

- Eveet geldik en önemli soruya..
- Nedir?
- Elimde KNO3 var. Dozlama için beklemekteyim. 0.3 grams of KNO3 will raise the nitrate level of 10 gallons of water 4.84 ppm. Bu doðru mu?
- Soruyu basitleþtirelim: 10 galon suyun 38 litre olduðunu kabul edelim ve elimizde bir þekilde hassas terazi olduðunu varsayalým: 0,3 gram 38 litre suyun NO3 seviyesini 4,84 ppm arttýrýyor: 100 litre suyun NO3 oranýný 1 ppm arttýrabilmek için kaç gram KNO3 tartýp atmamýz gerekir.
- Evet?
- Basit: daha da basiti: 100 litrede 4,84 ppm arttýrmak isteseydi: 100x 0,3/38: 0,789 gram KNO3 atmasý gerekirdi. Peki 100 litrede 1 ppm arttýrmak isteseydi: 0,789/4,84: 0,1631 gram atmasý gerekirdi. Biz de 0,1639 gram bulduk.. Demek ki önerme doðru. Ama ben olsam hassas terziyle uðraþmaz yukarýda verdiðim stok solüsyon ile çalýþýrdým..
- Oldu da, dozlamaya baþlayayým mý?
- Yukarýda, Redfield oranýna iliþkin yazýlanlarý okudun mu?
- Okudum ama özellikle ABD’de çok kullanan var: Büyüme, renklenme super oluyor..
- Onlar ne yapsa güzel oluyor zaten..!!


Geldik son kimya sorusuna: Monopotassium phosphate (also potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4). Geldik de ben de yoruldum be Emrah.. Devam edeceðim..

Ali Bey yazýlar için teþekkür ederim. Devamýný da merakla bekliyorum. Tekrar tekrar okuyup öðreniyor/pekiþtiriyorum. Yazdýðým sorular beyin fýrtýnasý misali, amacým dikkat çekmek. ikilemleri vurgulamak ve sizlerin gözlemlerini öðrenmek.

saðlýkla kalýn...

Korallenzucht ta bir gezi. 5:02 de 3. dozlama gözündeki isme dikkat çekmek isterim.

http://www.youtube.com/watch?v=M-Q8vr8E3NM

Video için teþekkürler. ABD yerine Almanya‘dan gelmesi de güzel. Almanya’nýn en büyük mercan üreticisinin (Jürgen Wendel) videosu meraklýsýna oldukça ilginç ipuçlarý verebilir. Kendi sayfasýnda kullandýklarýný açýkça belirtiyor zaten::http://www.korallenzucht-wendel.de/g.../zubehoer.html

Kalsiyumnitrat bunlardan birisi. Tüm Redfield Oraný katkýlarýnýn dozlama ipuçlarýný verdikten sonra durumu yorumlamak istiyorum.

Þimdi, Monopotassium phosphate, baþka bir deyiþle potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 .

Gübre, gýda katkýsý, fungisit (mantar öldüren). Gübre karýþýmý yapýldýðýnda içerisine üre ve amonyumfosfat karýþtýrýlýr. Çözünebilir bir tuz (222 g/l) pH deðeri yaklaþýk (50 g /l için) 4.4.

1 kg fiyatý saflýðýna gore 37 – 51,50 €. Sývý solüsyon olarak da satýlýyor (1/15 mol/l).

Formül aðýrlýðý: 136,09 g/mol.

Aslýnda kendimi þanslý hissediyorum çünkü amonyumfosfat ((NH4)3PO4) da sorular içerisinde yer alabilirdi.. veya üre ( CO(NH2)2.)..:)
Küçük not: Sorulsa da bu 2 elementi yanýtlamayacaðýmý belirtiyorum… (Çünkü bu sorular kimi diðer forumlarda yanýtlanmýþ olmalý ki “bazý” hobicilerin açýkça bunlarý kullandýklarýný/kullanmakta olduklarýný ifade ettikleri bana söylendi. Üstelik çok "positif" sonuçlar aldýklarý belirtiliyor.. Öyleyse vardýr açýklamalarý.. Bana düþmez..

- Usta küstün mü?
- Tersine kýzmak istiyorum, kýzamýyorum: 50 kg çuvallarda satýlan, pH: 4 ve aðýrlýkla (yaklaþýk % 60) fosforik asit içeren gübrenin akvaryuma dozlanmasý trajikomik deðil mi?
- Deðil! Sen bu sektördeki son dinazorsun..
- Eski kafalý mýyým?
- Aynen! Para var bu sektörde ve sen bunu görmüyorsun… Yapmadýn birkaç karýþým satalým..
- Yapalým da, yaptýðýmýzýn beta testleri, analizleri, çözeltinin % kaçýnýn kullanýldýðý/iþlevsel olduðu, kullanýlmayarak suda kalanlarý/çökenleri ve daha sayamayacaðým pekçok unsur: Durduk yere insanlarýn tanklarýný çökertmeyelim?
- Yaaa boþver yaaa… Sen kazanacaðýmýz paraya bak…


Konumuza geri dönelim: Elimizdeki kimyasalýn: potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 moleküler aðýrlýðý 136,09 gram. Potassium, önceden belirttim: 39,09 gram/mol. Geriye dihidrojen (yani 2 adet H atomu: yaklaþýk 1 g ve 2 tanesi 2 gram ile 1 adet fosfat (PO4) iyonu kalýyor: yaklaþýk 95 gram. Saðlama yapalým: 39,09 + 2 + 95: 136,09 gram. Güzel..:)

Þimdi sorumuza gelelim: 100 litrelik tanka içerisinde 100 gram erittiðimiz potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 çözeltimizden kaç ml atalým ki PO4 (fosfat) 1 ppm artsýn?

Yanýt: 2,05 ml.

100 litre suda 1 ppm PO4 arrtýrmak istiyorsak, suya 100 ppm (0,1 g) PO4 dozlamamýz gerekiyor: Çözeltimize bakalým: Fosfat kimyasalýmýz (KH2PO4: 136,09 mol/g) ) içerisinde 95 gram: yüzde (95*100/136,09: % 69,81).yani 69,81 g/mol fosfat var.

Matematik:

100 ppm PO4 elde edebilmemiz için 100/0,6981: 143,25 ppm (veya 143,25 mg/l) yani 0,14325 gram KH2PO4 ihtiyacýmýz var: Öyleyse: 0,14325 x 1000/69,81: 2.05 ml dozlamamýz gerekir.

Þimdi iþin asýl sorularýna geldik: Ne yapalým? Ne yapýyorlar? Neden yapýyorlar?

- Usta nasýl yapýyorlar, diye sormadýn: Çünkü yanýtladýn…
- Ýnan çok þüphelerim vardý: Hobicilere kötü örnek, yol gösterici olmak ya da olmamak arasýnda…
- Vaay usta, edebiyat filan??

Yýl 2007, aylardan Mart ve Sevgili arkadaþým Reha, çok saðolsun, bana yardýmcý oluyor ve aþaðýdaki yazýþma gerçekleþiyordu:

“da hat sich ein kleiner Tippfehler eingeschlichen, Deine Stammloesung hat ca. 80 g NO3-/L!
Das kommt dann bei 10 mL/800L mit der Erhoehung von 1 mg/L hin.
Sanirim bir yanlislik oldu. Sendeki karisim 80g NO3-/L! Bu durumda 10 mL/800L`de 1 mg/L`lik bir artisin olur



Joerg Kokott


Danke Jörg,
Sagol Jörg

natürlich hast Du recht.
evet haklisin

Die Konzentration der Ca(NO3)2 Lösung ist 80 g / Liter,
oder halt 80 mg / ml Lösung (wie ich es eigentlich gemeint habe)
Bu karisim (Ca(NO3)2 80 g / Litre`dir.

Was ich auch noch vergessen habe:
Unutdugum birsey vardi.

Wenn Nitrat angehoben werden soll, dann bitte nur maximal 1 mg / Lieter am Tag und nicht z.B. 15 mg auf einmal anheben.
Eger Nitrat artirilacaksa, o zaman lütfen günde 1 mg/Litre, 15 mg degil!”

Tuhaf deðil mi? Votka yöntemini bulan ve geliþtiren Jörg Kokott, bizimle ilgileniyor ve sorularýmýzý yanýtlýyordu. Bu da bana önemli bir ders oldu: Bugün soranlar, yarýn bize yol gösterebilir.

Konumuz 2007 yýlýnda kalsiyumnitrat dozlamasýydý. Anlamýþsýnýzdýr.

Özelde “nitrat (NO3)” dozlamasýnýn nedeni test sonuçlarýna göre “sýfýr” okunduðunda mercanlarýn ortamda “katalizör” bulamadýklarý için kalsifikasyonun yavaþlamasýydý. Bugün Jðrgen Wendel ve benzeri üretici/hobici kalsiyumnitrat dozluyorsa, amaçlarý hiç de Redfield oraný (106 C: 16 NO3: 1 PO4) deðil: Renklenme ve büyüme (kalsifikasyon).

Önce soruya bakalým: “0.1 gram of KH2PO4 will raise the phosphate level of 10 gallons of water 1.84 ppm. Doðru mu?”

- Soruyu basitleþtirelim: 10 galon suyun 38 litre olduðunu kabul edelim ve elimizde bir þekilde hassas terazi olduðunu varsayalým: 0,1 gram KH2PO4 38 litre suyun PO4 seviyesini 1,84 ppm arttýrýr mý?: 100 litre suyun PO4 oranýný 1 ppm arttýrabilmek için kaç gram KH2PO4 tartýp atmamýz gerekir?
- Evet?
- Basit: daha da basiti 0,1 gram 38 litrede 1,84 ppm arttýrýyorsa, 100 litrede 1,84 ppm arttýrmak için: 100 x 0,1/ 38: 0,263 gram. Peki 100 litrede 1 ppm arttýrmak isteseydi: 0,263/1,84: 0.143 gram KH2PO4 atmasý gerekirdi... Demek ki önerme doðru !!.
- Amerikalýlar biliyor bu iþi be usta?
- Ýyi de neden “stok solüsyon” formula vermiyorlar??

Fosfat emiciler takýlý: Evet, çoðu tankta kullanýlýyor: Belki de bir alýþkanlýk? Fosfat olmayan tanklarda kullanýlmasý “ölümcül” sonuçlara yol açabilir.


Bir baþka soru: “* Karbon kaynaðý kullanýmýnda mercan ölümlerini aþmak mercanlarýn "beslenmesinden" mi geçmektedir.?”

Bence mercan yemlemesi ile karbon ( C ) dozlamak arasýnda bir iliþki olamaz.

Diðer soru: “Madem bir orandan söz etmekteyiz 106-16-1 karbonu nasýl dozlayacaðýz nasýl öleçeceðiz ve oraný bozmayacaðýz. Ya da karbonu bu ikiliden ayrý kýlan nedir ?”

Hiçbirinin dozlanmasý bir “gereklilik” olmadýðý gibi, karbon ( C ) test edebilmek için kütle kromotografisine gereksinim var. Bence gereksiz.

Karbon’u bu ikiliden farklý kýlan ne? Her organik canlýda yer alan organik kimyanýn temel yapýtaþý..

Nitrat (NO3) ve fosfat (PO4) ise…

Devam edeceðim..

Formülleri biraz daha basitleþtrdim.

Öte yandan, durmaksýzýn "birileri" fosfat olmadan nitrat düþmez veya nitrat olmadan fosfat düþmez savýný ortaya sürmeye devam ediyor!

Kendilerine açýk davet: Hangi bilimsel kaynak kendilerini doðruluyorsa, lütfen gelsinler burada ortaya koysunlar...

Koyamýyorlarsa da hobicileri kandýrmaktan vaz geçsinler!! Bu konuda sinirlenmeye baþladým ve Einstein'a bir kez daha vurgu yapýyorum:

"Two things are infinite: The universe and human stupitidy; and I'm not sure about universe."

Ali Bey merhabalar.

:

---

Fosfat emiciler takýlý: Evet, çoðu tankta kullanýlýyor: Belki de bir alýþkanlýk? Fosfat olmayan tanklarda kullanýlmasý “ölümcül” sonuçlara yol açabilir.

---

Bu noktada da eminim uzun bir anlatýmý vardýr fosfat tutuculara dair. Detaylý olarak daha sonra konuþmak isterim fakat an itibari ile kopmamak adýna;
* 0 fosfat olan tankta fosfat tutucu kullanmak neden ölümcül?

:

---

Bir baþka soru: “* Karbon kaynaðý kullanýmýnda mercan ölümlerini aþmak mercanlarýn "beslenmesinden" mi geçmektedir.?”
Bence mercan yemlemesi ile karbon ( C ) dozlamak arasýnda bir iliþki olamaz.

---

sorumda amacým ULNS (Ultra Low Nutrient System) tanklarda görülen mercan yemlemeleri ile ilgiliydi. Özellikle Zeovitçiler haftada en az 1-2 "damla" dahi olsa sisteme giriyorlar. Aralarýnda iliþki var mý diye düþünmüþtüm. Gerçi mercan ölümleri baþlýðýnda mercanlarýn aç kalmalarýnýn ölüme yol açmadýðý kalsifikasyonu azalttýðýný belirtmiþtiniz.

Unutmadan hala No3-Po4 dozlamadým. Konunun sonuçlanmasýný bekliyorum :p. Þaka bir yana tekrarlý örnek olacak ama (zaten kafamýn almadýðý kýsýmda bu nokta) ayýn tanklarýnda okunan 0 nitrat ve 0 fosfat. Zeocularýn yakalamaya 0 no3-0 po4. Bu durum nitrat fosfat dozlamak için endiþe yaratýyor. Tabi burada internetin de cilveleri vardýr. Belki de o tanklarda ne mercanlar öldürülüp yerine yenileri konuluyo? Yahut yazýlmayan paylaþýlmayan þeyler var !? O kýsýmda ayrý bir soru.

(öncesinde yayýnladýðým Wendel'in videosunda 5:55 de siporaxlara da dikkat çekmek isterim. Sizin yayýnladýðýnýz Dendai'nin tankýnda da minimalist tasarým yaný sýra "plastik" kayalar kullanýlmýþtý ve sumpta siporax vardý. Konuyu daðýtmayým....)

Konu çok yakýnda sonuçlanacak.

Gene sorularý/yorumlarý basitleþtirelim:

1- Zeovit veya ULNS sistemlerde hiçbir þekilde nitrat-fosfat dozlanmadýðýna göre, biz neden dozlayalým? Bu sistemleri uygulayanlar mercanlarý neden yemliyorlar? Bu yemlemenin ardýnda Redfield Oraný veya C dozlamasýna iliþkin bir "kara" delik mi kapatýlýyor?

2- Siporax ve benzeri biyolojik filtre malzemeleri ne iþtir?

Olabilir. Bunlara da yanýt arayalým. Ama önce nitrat - fosfat konusunda son cümlelerimiz..

En önemli konuya geldik: “Dozlama için kendimi feda edebilirim. Gerçi neden dozlayacaðýmý da bilmemekteyim. Deðiþiklik nasýl olacak kýsmý ilgimi çekiyor sanýrým..”

Ben de bu meraký yaþadým. Yukarýda da aktardýðým gibi, bundan yaklaþýk 7 yýl önce. Ayný gerekçeler karþýmda duruyordu: Renklenme ve büyüme.

Hatýrlarsanýz, “mercan ölümleri” konu baþlýðý altýnda bazý tespitlerde bulundum:

“Tuhaf olan mercan metabolizmasýnýn atýklarýnýn ammonium ve inorganik fosfat olarak üretilmesi. Bir diðer atýk ürün ise CO2. Bu CO2 de –iþe bakýn- zooxanthellae tarafýndan sifonlanarak fotosentez iþlemiyle üretilen þekerlerin yapýtaþlarý olarak kullanýlma gerekliliði. Diðer taraftan eðer mercan bünyesinde yüksek oranda CO2 kalýrsa bu kalsifikasyonu engeller ve sonuçta mercan büyüyemez."

Simbiyoz (karþýlýklý çýkara dayalý ortaklýk iliþkisi) kavramý geri dönüþüm (recycling) ilkesine dayanýr. Mercan metabolizmasýnýn atýk ürünlerini (CO2 gibi) alglere aktarýrken, alg metabýlizmasýnýn atýk ürünlerini (þeker) alýr. Bu nedenle dýþ ortamdaki besinlerin bu simbiotik iliþki üzerinde etkileri bulunmaz. Biri diðerinin atýk ürünlerini kullanýr da kullanýr. (Bu yüzden suda nitrat-fosfat gibi besin deðerlerinin yok denecek kadar az olmasý hiç ama hiç önemli deðil. Tersine “iyi” bir þey.)

Ancak, besin deðerleri (nitrat-fosfat) olmasý gerekenden fazla olduðunda ise iþler deðiþir. Bunlar alglerin gereðinden çok fertilizasyon yapmasýna, beklenenden fazla üremelerine ve sonuçta kendileri için daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarýna neden olur. Ayný zamanda mercan hücrelerinde çok fazla CO2 birikir, mercan iskeletinde büyümenin durmasýna neden olur.

Bu nedenle suya nitrat (NO3) dozlamak, baþta mercanlarýn enerji gereksinimlerini arttýracak, kalsifikasyonu da týpký yüksek fosfat (PO4) oranlarýnda görüldüðü gibi frenleyecek.

Ancak, burada beklenti daha farklý: Baþta Redfield oranýna ulaþabilmek, böylelikle daha “doðal” bir denge yaratarak, mercanlarý “asýl” renklerine ve kalsifikasyon miktarýna kavuþturmak.

Çünkü biliyoruz, amaç NO3 ve/veya PO4 indirgemesi olsaydý, bu tür dozlamalar çok saçma olurdu. Bunu anlattýk. Akýþýnda giden bir tankta bu denge “kendiliðinden” zaman içerisinde oluþacak.

Amaç, suda sözgelimi 1 ppm NO3 okuyarak “bir tür” renklenme saðlamak. Çünkü bu suda normalde “sýfýr” NO3 okunuyor ve renkler ve kalsifikasyon beklentileri karþýlamýyor: Dozladýðýmýz NO3 nasýl çalýþsýn isteriz:

1- Kalsfikasyonda katalizör olarak rol oynayarak büyümeyi hýzlandýrsýn.Aþaðýda nitrifilkasyon ve denitrifikasyon þemasý yer alýyor..

http://i803.photobucket.com/albums/y...ps3fbcb956.jpg

Burada görebileceðiniz gibi suya dozlanan nitrat “denitrifikasyon” süreci sonrasý N2 (azot) gazýna dönüþtürülüyor. Mercanlar tarafýndan kullanýlmýyor. Mercanlar kalsifikasyon þemasýnda da görülebileceði gibi (bkz. Mercan Ölümleri) gastrodermis bölgesinde fotosentez yan ürünü olarak (CH2O + O2), yani þeker üreterk kendi ihtiyaçlarý olan enerjiyi kullanýyorlar. Kalsifikasyonun herhangi bir noktasýnda NO3 ve/veya PO4 arýyorsak çok büyük bir yanýlgýya düþeriz. Her ikisi de atýk ürün olarak deðerlendirilebilir.

- Usta, bak “þeker” var reaksiyonda, ne iþ?
- Mümkün olduðunca ekonomik bir karbon kaynaðý yaratalým istedim..
- Süper deðil mi?
- Þaka mý yapýyorsun? Söz konusu olan CH2O yani “glycome” ve en kestirmeden hücre içerinde yer alan tüm karbonhidratlar, diyebiliriz ve doðadaki en kompleks oluþum: okursan..

http://en.wikipedia.org/wiki/Glycome

2- Ancak bir diðer þema daha var..(Evet 10-12 yýl önce “tarayýcý” oldukça pahalý bir cihazdý ve elle çizmek zorunda kaldýðýmý hatýrlýyorum…)


http://i803.photobucket.com/albums/y...psa2644efc.jpg


Burada “E” harfine dikkat çekmek istiyorum. Bu salgý ve dýþkýyý veren canlý balýk- percula’nýn yanýsýra NH4, NO2 ve NO3 özümsüyor/sindiriyor (assimilation) görünüyor: Doðru! Çünkü o bir bitki!!


3- O zaman NO3 dozlamanýn baþka bir nedeni olmalý: Bence NO3 dozlamanýn bir tek nedeni olabilir: Ne Redfiled oraný, ne kalsifikasyon ne de renklenme: Bir bakteri besini olarak düþünülebilir. Böylelikle ortamda mevcut bakterilerin daha hýzlý çalýþmalarý, düþünülebilir. Yalnýz dikkat: Ayný mantýk PO4 için geçerli olamaz çünkü fosfat indirgeyen bakteri ýrklarý (Bacillus sp. Pseudomonas sp ve Enterobacter) ile NO3 indirgeyen gruplar birbirlerinden çok farklý yapýya sahip.

Buradan da görülebileceði gibi çok farklý 2 grup bakteriden söz etmekle birlikte her 2 grup da birbirlerinin ortamlarýnda “aktif” olabiliyorlar ve bunu önceki sayfalarda anlattým. Yalnýz ola ki dikkatinizi çekti: Bakteri gruplarýnýn oldukça “tehlikeli” olmasýna karþýlýk birkaç sözcük sýkça geçiyor:

http://i803.photobucket.com/albums/y...ps3cb6d16f.jpg

a) Cytochrome (nitrate reductase): Cytochromes genel olarak, membrane baðlý hemeproteinler olup “heme” gruplarý içerir (Hemeproteins probably evolved to incorporate the iron (Fe) atom contained within the protoporphyrin IX ring of heme into proteins. As it makes hemeproteins responsive to molecules that can bind divalent iron (Fe), this strategy has been maintained throughout evolution as it plays crucial physiological functions. Oxygen (O2) nitric oxide (NO), carbon monoxide (CO) and hydrogen sulfide (H2S) binds to the iron atom in heme proteins.

Bu yüzden akvaryumalara Fe dozlamak gerekir..::) ve öncelikle elektron taþýnmasýyla ATP (Adenosine triphosphate, coenzyme tüm bilinen organizmalarda enerji kuryesi olarak kullanýlýr) oluþumunda sorumludurlar. Monomerik proteinler veya redoks reaksiyonlarýný katalize eden daha büyük enzimatik komplekslerin yan ürünleri olarak bulunurlar.

b) Hydrazine: Hydrazine (also called diazane) is an inorganic compound with the formula N2H4. Hydrazine has basic (alkali) chemical properties comparable to those of ammonia:
N2H4 + H2O → [N2H5]+ + OH−


Buradan 2 sonuç çýkýyor:

1) NO3 indirgeyen bakteriler ortamda ihtiyaçlarý kadar cytochrome (ve ferredoxin) bulduklarýnda anaerob ortamda denitrifikasyonu gerçekleþtiriyor. Burada Fe eser miktarda da olsa önemli rol oynuyor.
2) Ýþlem sýrasýnda ortamda hydrazine olduðunda nitrojen yeniden ammonia formuna dönüþüyor. Bkz. ilk resim..

Dolayýsýyla, bakterileri hýzlandýrmak için yapýlan dozlama sonuçta tarafýmýza ammonia olarak da dönebilir.


- Usta, bu kadar bilim yeter… Ne yapalým?
- Ben dozladým ve istersen sonuçlarýný anlatayým?
- Lütfen…

Tuhaf olan suya C (karbon: votka (ethanol) ve/veya sirke ve/veya þeker) dozlamasý yapýldýðýnda kalsifikasyon oranýn düþmesi: Çünkü bakterilerin olaðandýþý çoðalmasý suda oksijen ihtiyacýný arttýrýyor ve böylelikle fazla C kaynaðý algþlr tarafýndan kullanýlmaya baþlýyor. Ayný durum N (NO3) ve P (PO4) için de geçerli. Dozladýðýnýz NO3 ve/veya PO4 size alg olarak geri dönüyor.

Bu bir çeþit dengedeki sistemi “zorlamak” olarak özetlenebilir:Uyguladýðýnýz doz, size “alg” olarak geri dönecek, býrakýn “büyüme” ve “renklenme” tersine “fren” ve “kararma” olarak geri dönecek. Ben bunu yaþadým..

Þeker ve türevleri ise bambaþka bir sorun: Mercanlar her tür þekeri kullandýklarýndan renklerin koyulaþmasý/kararmasý neredeyse kaçýnýlmaz. Oysa methanol ve/veya ethanol (votka) marcanlar tarafýndan kullanýlmýyor ve bunu biliyoruz. Buna karþýlýk asetat (asetik asit: sirke) ayný þekilde marcanlarýn “yað asitleri” kapsamýnda tükettiði biliniyor. Herþey bir kenara sadece bu nedenle tek baþýna “votka” þeker ve/veya sirkeye karþý öne çýkýyor.

Metanol hem insan hem de mercanlar için toksik olduðunudan etanol (votka) tercih edilmesinin de gerekçesi bu. Herþey bir kenara bu Habib Sekha (Salifert) ürettiði All in One (kalsiyum asetat) tezini de yýkýyor. (Jörg Kokott. Meraklsýnýa 7 yýl önceki tartýþma için:

http://www.reefcentral.com/forums/sh...d.php?t=444287


- Usta bu 7 yýl öncesi senin 7 öncesi dediðin mi?
- Aynen.. ama tuhaf olan Randy-Holmes: Tartýþmada “aktif” görünmesine karþýlýk, bugün bile sirke dozluyor. Ama kalkwasser ile buharlaþan suyun tamamlanmasýnda.. Kullanýyor mu?? Kullanýyor!!



Daha fazlasý?

Evet, ben hiçbir þekilde tanka NO3 ve/veya PO4 türevi dozlamam: Çünkü her 2’sini de dozlamanýn hiçbir anlamý yok. Sirke ve/veya þeker ? Evet Randy-Homes-Farley kalkwasser içerisinde bugün bile sirke dozluyor: Ama bence yanlýþ. Þeker tamamen saçmalýk.

(Bu arada çok merak ediliyor, biliyorum: Bu yüzden VSV, yani Votka/Þeker/Sirke yöntemini de “votka” baþlýðý altýnda vereceðim. Tavsiye eder miyim? Hayýr! Uzak durun!!)

Sonuç: Akvaryumda yüksek NO3 ve PO4 okuyorsanýz, tavsiyem “votka” yöntemini baþtan okuyun, neden olmasýn, düþünebilirsiniz.

Ben mi ne yaparým?

- Devam edeceðim.. (Bu arada Ýngilizce açýklamalarýn tamamýný Türkçe'ye çevirecek zaman bulamadýðým için anlayýþýnýzý bekliyorum..)

Bu arada asetat ve sirke dozlamak konusunda “yeniden” alevlenen kimi tartýþmalar, makaleler 2010 yýllarýnda tekrar gündeme gelmedi deðil: Ýngilizce bilenler göreceklerdir, sirke diðer tüm organic karbon dozlamalarýna avantajlarýyla ortaya konuyor (?) ve açýkça kullanýmý teþvik ediliyor. Ancak kimi mükemmel akvaryumlarýn bu yüzden çöküþleri nedense göz ardý ediliyor:

Kimi zaman fiyatý nedeniyle, kimi zaman özellikle anaerob bakterileri teþvik ettiðinden ve kalkwasser gibi çok yüksek pH’sý olan bir sývýya katýlarak “asit” etkisinin giderilmesi sirkeyi öne çýkardý. Ancak 7 yýl önceki tartýþmaya olumlu yanýtlar gelmedi. Neyse, bu konuyu “votka yöntemi” altýnda konuþmak bence daha doðru.

Sorumuza dönelim: Ben mi ne yaparým? Ne yapýyorum??

Muhtemelen “iyi” bir bakteri kültürü/enzim dozlayarak (þüphesiz iyi bir skimmer, iyi bir dalga/devri-daim mekaniði, iyi bir aydýnlatma –aydýnlatma: ýþýk penetrasyonu mercan renklenmesinin temel ögesi- ) her 2 organik atýðýn kendiliðinden indirgenmesini sabýrla beklerim, kuþkusuz haftada 1 kez % 10 su deðiþtirerek….

- Aferin be usta!!
- Gene ne oldu?
- Biz ne satacaðýz þimdi?.. Sakýn “votka” filan deme.. Onu dedin zaten..
- Evet.. Daha kötüsü aktif karbon bile dozlayabileceðin votka / NO3/ PO4 ve benzeri hiçbirini ama hiçbirini tutma kapasitesine sahip deðil!!
- Nasýl yani? Votka, sirkeyi veya þekeri ya da nitrat veya fosfatý sudan geri alamýyor muyuz?
- Çok zor.. Hepsi ancak bakteriyolojik yöntemlerle sudan giderilebilir. Bu da olayýn bir baþka negative yönü..
- Peki ne yapacaðýz?
- Bence sabýrla bekle…
- Oldu mu þimdi?????

Sanýyorum Redfield Oraný konusunda söylenebileceklerim bu kadar. Çok daha fazlasýný, çok daha bilimsel makaleleri sizlerle paylaþabilirim ama biliyorum, herkes kýsa sürede, mümkünse “çok kýsa” sürede mükemmel akvaryumlar oluþturmak istiyor.

Tuhaf olan az ile de yetinmiyoruz. Sözgelimi renkler çok iyi gidiyorsa neden hýzlý büyümüyorlar, diye soruyoruz. Tam tersi çok hýzlý bir büyüme yakalanýyor (evet, bu mümkün..) ama renkler kayboluyor. Nedense bir acele, bir hýrs içerisindeyiz. Oysa bu hobi istikrar ve sabýr temelinde ilerleyen bir hobi. Bu gözardý ediliyor.

Bir de hatalarýmýzdan ders almýyoruz. Bir yanlýþlýk ýsrar ve inatla sürdürülüyor: Kimi zaman ticari gerekçelerle kimi zaman inançla o hatayý teþvik ediyor ve dahasý diðer hobicilere tavsiye etmeye kadar vardýrýyoruz.

Kendi doðrularýmýza inanýyor, her yerde savunuyoruz. Oysa bilimin temelinde kuþku yatar. Sorgulamak gerekir: “Ben bunu dozluyorum, ama doðru mu yapýyorum?” veya “Bu yöntemi kullanýyorum ama iþe yarayacak mý?” gibi sorular hemen hiç sorulmuyor.

Uzatmayalým, meraklýsý için kimi linkler aþaðýda yer alýyor. Umarým keyifle okursunuz:

Önce aþaðýda yer alan sitede oraný düzeltmeniz için hesap makinesinin de yer aldýðýný görecek ve belki de þaþýrmayacaksýnýz, çünkü bu makale Redfiled Oraný denildiðinde en çok týklanan makale.. Hesapta algsiz bir akvaryumun sýrlarý veriliyor ve tüm karmaþa buradan baþlýyor:

http://buddendo.home.xs4all.nl/aquar...dfield_eng.htm

Tabii ki reefcentral: http://www.reefcentral.com/forums/sh...php?p=19662867

Gelelim þahsen yararlandýðým ve yazým esnasýnda paylaþamadýðým diðer makalelere:

1- http://www.chronos.msu.ru/EREPORTS/l...e_nitrogen.htm
2- http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/2008359
3- http://ic.ucsc.edu/~kudela/OS130/Rea...JPhyc_2000.pdf
4- http://epic.awi.de/512/1/Bur1999b.pdf
5- http://onlinelibrary.wiley.com/doi/1...omisedMessage=

Bu soruyu en kýsa zamanda yanýtlayacaðým:

"Siporax ve benzeri biyolojik filtre malzemeleri ne iþtir?"

ve aslýna bakarsanýz, çok þaþýrýyorum: inatla iniþte çekmeceli kuleler, içlerine bio-ball ve/veya sünger ve/veya elyaf koymalar: Acaba geriye mi gidiyoruz??

Her çeþit biyolojik filtre malzemesi "nitrifikasyon" reaksiyonuna hizmet eder: Baþka bir deyiþle tankýnýza amonyak, amonyum, nitrit'i (NO2) parçalayarak (aerobik reaksiyon) nitrat'a (NO3) dönüþtürür.

Tankýnýzda NO3 mevcudiyeti ve/veya yükselmesine neden olur. Siporax??

- What???