Mercan Ölümleri

Mercan ölümlerinde daha geniþ bir yelpazede nedenleri incelemek istedim. Beklentim aþaðýda yazýlý olanlara yapýlabilecek katkýlarýn esirgenmemesi. Ayný zamanda pekçok iþi yapmak zorunluluðu kimi zaman hatalara, gecikmelere ve unutkanlýklara neden olabiliyor. Her zaman ki gibi anlayýþýnýzý bekliyorum. Tabii ki her anlamda deneyimleriniz de…

Mercan hastalýklarýnda bugün için bilinenler oldukça sýnýrlý. Ama az da olsa, kimi nedenlerin üzerinde durmak yararlý olabilir. Bu baþlýk altýnda belirtiler, nedenleri, olasý tedavi yöntemleri ve önlemleri deðerlendirmeye çalýþalým.

1- Ani doku kaybý (Rapid Tissue Necrosis – RTN) – Doku ölümü olarak da adlandýrýlabilecek bu hastalýðýn belirtileri olarak mercanýn sadece belki birkaç saat içinde canlý hücrelerinin ölümü görülür. Çok þiddetli bir geliþme. Çoðunlukla Acropora ve Montipora gibi SPS (Kýsa Polipli Sert) mercanlarda rastlanýr. Sebebi çevresel ve/veya mercanýn ta kendisi olabilir. Tedavisi –tahmin edilebileceði gibi- diðer mercanlara sýçramasýný engellemek için hastalýklý (ölmekte olan) mercanýn tanktan çýkarýlmasý. Eðer hastalýðý hemen baþlangýç evresinde yakayabilirseniz, fraglamak belki bir çare olabilir. Önlem? Mümkün olduðu kadar “optimal” su koþullarýný saðlamaya çalýþýn… (Çok genel bir öneri oldu!) Biraz açalým:

Stres mercan ölümlerinin nerdeyse en önemli etmeni. Mercanlar ortam deðiþimlerine ve strese karþý belli bir dayanýklýlýklarý olsa da, özellikle nakliye sonrasý karþýlaþýlan bu sorun mercanýn geldiði ortam kadar çýktýðý ortamý da baðlar. Nakliye süresini de unutmamak gerekir. Çýktýðý su koþullarýna bir þekilde uyum gösteren mercan, yeni ortamýnda farklý koþullara uyum saðlamayabilir. Dahasý çýktýðý suda bulunan sorunlarý yeni ortamýna da taþýyabilir. Bu nedenle öncelikle akvaryumunuza koyduðunuz canlýlarý, onlarý zorlamayacak Revive gibi biyolojik bir çözeltiyle banyo yaptýrdýktan sonra yerleþtirmenizi tavsiye edebilirim. Ama bu da çare olmayabilir.

Önce çevresel faktörleri irdeleyelim: Ýlk suçlu ilan edilen ULNS.

Necrosis ve tabandan baþlayan ölümler yaygýn kanýya göre ULNS (Ultra Low Nutrient System) yani çok düþük besin deðeri içeren sistemlerde sýkça rastlanýr. Bu, (ULNS) ne demek? Votka veya diðer C kaynaklarýnýn (sirke, þeker) kombinasyonu ile Zeolit kullanýlan sistemlerde nitrat ve fosfat neredeyse denizdeki seviyelere yakýn seyreder. Özü tankýn mümkün olabildiðince besin deðerlerinden (nitrat – fosfat) “steril” kalmasýný saðlamak, mercanlara doðal renklerini kazandýrabilmek. Kuþkusuz, bu tür sistemlerde gereksinim duyulan katkýlar test sonuçlarýna göre verilir, mercanlara yemleme yapýlýr. Ama, bir aþamadan sonra akvaryum, deyim yerindeyse “sýfýr” nitrat, “sýfýr” fosfat seviyelerinde seyreder.

Buradan yola çýkarak, mercanlar zamanla gereksiz hücrelerini kaybeder, kimi zaman olduklarýndan “farklý” bir görüntü çizerler. Ýþte bu noktada, mercanlarýn dirençlerinin de düþtüðü ileri sürülür: Ýddiaya göre mercanlar hastalýklara açýk hale gelir. Yapýlan araþtýrmalarda beyazlayarak ölen mercanlarýn “lipid” (yað) düzeylerinin olmasý gerekenden yarý yarýya düþük olduðu gözlendi (Glynn, 1985). Bunu mercanlarýn aç kalmalarýna baðlýyorlar. Oysa açlýk sonucu, mercanlarda görülen deðiþiklikler: Yavaþ büyüme, düþük “lipid” rezervleri, “saldýrganlýk” gibi doðal içgüdülerini yitirmeleri olarak sýralanabilir.

http://i803.photobucket.com/albums/y...cification.jpg

Mercanlarýn kalsifikasyon þemasý Coral magazine dergisi Volume One, Number 2, April/May 2004 tarihli sayýsýndan alýndý.

Burada amaç “zooxanthellae” adý verilen fotosentetik bitki organizmalarýnýn enerji kaynaðý olarak “solar radyasyon” kullanarak, enerji olarak zengin kimyasal bileþikler üretmekte olduklarýný göstermek. Bu bileþikler arasýnda þekerler, amino asitler, yað asitleri, vitaminler ve sözgelimi ultraviyole korunma bileþikleri gibi geniiþ çerçevede kimyasal ürettikleri biliniyor. Ama, zooxanthellae bunlar arasýnda gereksinimleri doðrultusunda yalnýzca belirli bir kýsmýný “besin” olarak kullanýyor ve kalan büyük bir kýsmý alg hücreleri tarafýndan mercana “ihraç” ediliyor ve mercan iþte bu besinleri kullanýyor. (Simbiotik iliþki) (Muscaine ve Gates. 1998-1999). Biraz daha ileri gidelim:

Mercan hücreleri “sunucu etkenleri” diyebileceðimiz özel kimyasal bileþikleri kullanarak bu alg hücreleriyle iletiþime geçer ve alg hücrelerine makrobesinleri býrakmasýný söyler. Bunun sonucu olarak alglerin hücresel bölünümleri ve geliþimi yavaþlar (nitrojen sýnýrlamasý) ( Dubinsky, 1990 ve Falkowski, 1993).

Algler metabolik iþlevlerinin idamesi için yalnýzca kendi besinlerinin yeterli geleceðinin garanti altýnda olduðunu varsayar. Eðer çevresel deðiþkenler ayný kalýrsa sayýsal yoðunluklarý pek deðiþmez. Ama besin deðerleri artarsa týpký okyanuslardaki phytoplankton gibi hýzla çoðalýrlar (Mercanlarda Renk Kararmasý.)

Dolayýsýyla zoooxanthellae alglerinin fotosentez için “optimum” koþullarý saðlayabilmek amacýyla ev sahibi mercan zooxanthellae alglerini inorganik besinlerle (ammonium ve fosfat) ile gübreler. Alglerin fotosentezi sonucu yan ürün olarak oksijen üretilir. Oksijen major besinlerin metabolizmasý için gerekli olup, hem algler hem de mercan için önemli rol oynar. Alg tarafýndan üretilen þeker (diagramdan devam ediyoruz: þeker/zucker) mercan geliþmesi ve çoðalmasý için gerekli enerjiyi saðlar. Çünkü kalsifikasyon müthiþ bir enerji tüketimi gerektiren bir iþlemdir ve bu zooxanthallae alglerinin verimliliðine baðlýdýr.

Dikkat: Amino ve yað asitleri her zaman enerjiye dönüþtürülmez ve bir kez daha dikkat!!: mercanlarýn yapý hücreleri ve metabolik iþlevleriyle herhangi bir ilgisi yoktur. (O zaman neden aminoasit dozlanýr? Bu soruya ileride –bir zaman – bakmak gerekebilir…)

Tuhaf olan mercan metabolizmasýnýn atýk ürünlerinin ammonium ve inorganik fosfat olarak üretilmesi. Bir diðer atýk ürün ise CO2. Bu CO2 de –iþe bakýn- zooxanthellae tarafýndan sifonlanarak fotosentez iþlemiyle üretilen þekerlerin yapýtaþlarý olarak kullanýma gerekliliði. Diðer taraftan eðer mercan bünyesinde yüksek oranda CO2 kalýrsa bu kalsifikasyonu engeller ve sonuçta mercan büyüyemez.

- Usta deðerlerim süper ama mercanlar büyümüyor?
- Hiç sorma benimkiler sump’a sýçradý! Sen anla yani…
- Desene, “Dað baþýný duman almýþ. Yürüyelim arkadaþlar!”
- O da bir þey mi? Yine de þahlanýyor aman.. Kolbaþýnýn yandým da kýr atý..
- Mehteran!!

Simbiyoz (karþýlýklý çýkara dayalý ortaklýk iliþkisi) kavramý geri dönüþüm (recycling) ilkesine dayanýr. Mercan metabolizmasýnýn atýk ürünlerini (CO2 gibi) alglere aktarýrken, alg metabýlizmasýnýn atýk ürünlerini (þeker) alýr. Bu nedenle dýþ ortamdaki besinlerin bu simbiotik iliþki üzerinde etkileri bulunmaz. Biri diðerinin atýk ürünlerini kullanýr da kullanýr. (Bu yüzden suda nitrat-fosfat gibi besin deðerlerinin yok denecek kadar az olmasý hiç ama hiç önemli deðil. Tersine “iyi” bir þey.)

Ancak, besin deðerleri (nitrat-fosfat) olmasý gerekenden fazla olduðunda ise iþler deðiþir. Bunlar alglerin gereðinden çok fertilizasyon yapmasýna, beklenenden fazla üremelerine ve sonuçta kendileri için daha çok eneriye ihtiyaç duymalarýna neden olur. Ayný zamanda mercan hücrelerinde çok fazla CO2 birikir, mercan iskeletinde büyümenin durmasýna neden olur. Simbiyoz akortsuz/ahenksiz bir yapý alýr. Ahenksiz büyüme, tümör oluþumu, anormal geliþimler gözlenir (anomali).

Devam edeceðim… ama her noktada katkýlarýnýzý ve sorularýnýzý bekliyorum…

Zooxanthellae mercan renklenmesinde baþ rol oyuncusu, diyebiliriz. Onlar, mercanlara asýl renklerini verir. Neden? Mercanlarýn renkleri zooxanthellae hücrelerinin maruz kaldýklarý ýþýk miktarýna göre belirlenir. Eðer ýþýk miktarý az, süresi kýsa ise (ki, çoðu hobici mercanlaron iyice derinlerden ve az ýþýk alan ortamlardan geldiðine inanýr: LED aydýnlatma?) fotosentez miktarýný koruyabilmek –belki de arttýrabilmek- adýna bu alger (zooxanthellae) daha fazla pigment üretirler. Çok yüksek ýþýkta ise mercanlarlar zooxanthellae –alglerinin bir kýsmýný boþlayarak/kurtularak bünyelerindeki klorofil miktarýný azaltýr. Ancak renklenme yalnýzca bünyelerinde bulunan klorofil miktarýndan çok daha karmaþýk. Mercan bünyesinde yer alan alg ve renk/pigment hücreleriyle de iliþkili. Zooxanthellae bünyesindeki pigmentler ýþýðý kýrmýzý ve sarý spektrumda yansýtýrken, mercanýn kendi pigmentleri tipik olarak –çoðunlukla- yeþil ve mavi renklerde yansýtýr. Dolayýsýyla, renklenme adýna ýþýk kaynaðýnýn –Metal halide ve/veya T-5 fluoresan- renk ve sýcaklýðý (Kelvin ve Lumen deðerleri) ve bunlarýn yanma süreleri doðrudan mercan renklenmesini belirler.

Ýpucu: Mavi renk ýþýk kaynaklarý fluoresan (parlak) pigmentlerin protein yapýlarýný –daha uzun dalga boyuna sahip renklere oranla (beyaz, pembe, vs.) etkinleþtirir. Ama, buradan masmavi bir aydýnlatma sonucu çýkmamalý: Olmasý gereken mavilerin beyaza/pembeye daha baskýn olmasý: yüzde 50/30 veya 50/20 gibi. Açalým: Sözeglimi 10 adet T-5 fluoresan tüp kullanýlýyorsa, 4/5 adet mavi, 3/4 adet beyaz, 2 adet pembe/mor genel daðýlým olsun. 1 adet mavi ve 1 adet pembe/mor 12 saat, 3/4 adet mavi 1/2 adet beyaz ve 1 adet pembe 11 saat, 2 adet beyaz 10 saat gibi.

Bir zamanlar, resiflerde oldukça sýð bir suda yüksek solar radyasyona maruz kalan mercan, birden sudan çýkarýlýrak, 36 saat yolculuk sonrasý, neredeyse besin deðerlerinin sýfýra yakýn olduðu sulardan sizlerin akvaryumuna girdiðinde, þunlar gözlenir: Suyunuz besin deðerlerince zengindir. Mercanýn doðada aldýðý akýntýnýn yüzde 10’u bile yoktur. Solar radyasyon yok denecek kadar azdýr. (LED teknolojisi Nedir? Gerçekten?) Mercan birden kahverengileþmeye/koyulaþmaya/kararmaya baþlar. Çünkü simbiotik algler besin deðerince zengin suda hýzla çarpýmlanarak artmaktadýr. Mercan renklerini kaybeder ve kahverengileþir.

Bu resimlerde mercanlarýn üretildiði/yetiþtirildiði alanlarý görüyorsunuz. Ne kadar derindeler? Ne kadar ýþýk alýyor olabilirler? Ya da ne kadar akýntý? Bu kadar sýð suda dalgalar doðrusal olarak ve son derece güçlü üzerlerinden akýyor olabilir mi?

1. Resim: Anaç koloniler:

http://i803.photobucket.com/albums/y...aculture34.jpg

2. Resim: Anaçlarýn bulunduðu derinlik:

http://i803.photobucket.com/albums/y...aculture13.jpg

3. Resim: Fraglar... Zemini iple baðlý olmalarýna dikkat...

http://i803.photobucket.com/albums/y...aculture37.jpg

4. Resim: Nihayet net olarak bizlere sevk edilen mercanlarýn bakýmý:

http://i803.photobucket.com/albums/y...aculture40.jpg




Devam edeceðim…

Ýnanýn dersime çalýþýyorum. Çok yakýnda devamý geliyor. Ýlginiz için çok teþekkürler..))

Ali Rýza bey paylaþýmlarýnýz benim gibi yeniler için biraz aðýr kaçýyor sanki...

Yazdýklarýnýzdan kalsifikasyonu anladým sayýlýr: Tabii bu yazýyý 20-30 kez daha okuyup-araþtýrýp öyle ok diyebilirim.

Peki bizim mesela (amino asit için neden sorusuna henüz cevap yazmamýþsýnýz) mercanlarý beslememiz burada neleri tetikler?

Emre Bey, haklýsýnýz. Biraz fazla teknik konulara giriyoruz. Amaç, açýlan konu baþlýklarýnda “sohbet” ortamý yaratmak yerine, elimizden geldiðince açýklayýcý ve yardýmcý olabilecek ipuçlarýný yakalayabilmek. Basitleþtirmek için günlerce çalýþtýðýmýz oluyor ama gelin görün “mercan akvaryumlarý” basite indirgenemeyecek kadar fazla deðiþken içeriyor.

Felsefi olarak bunu tartýþmaya açacaðýz. Ancak, bazý noktalarda hemfikir olmamýz gerekiyor:

1- Bu hobi, bir hobi olmaktan öteye bir sýnav. Doðrudan nefes alýp veren hayvanlarla uðraþýyoruz ve küçük su hacimlerinde bu canlýlardan onlarcasýný yýðýyoruz.

2- Buna “sevda” diyelim ekonomik anlamda “ölçümlenebilecek” boyutlarda deðil. Her kim, mercan akvaryumculuðuna “tasarruf” mantýðýyla yaklaþýrsa, baþarýz olur.

3- Bu nedenle ekonomik durumu olmayan sevdalý insanlara “olasý” en ucuz yöntemleri (Vodka, vs.) anlatabilmek için yoðun bir çalýþma temposu izliyoruz. Ne kadar basite indirgenebilirse, o kadar sýnýrlarýný zorluyoruz.

4- Bütün bu çabalar süregider ve boyut farklýlýðý yaratalým istiyor olsak da, altyapýda aksaklýklar, üstyapýyý (bilgi) da etkiliyor. Kimi zaman geri dönüþü olmayan yollara sapan fikirleri geri çeviremiyor, üzülüyoruz. Ýstiyoruz, herkes okusun, bligi olmasa da deneyimlerini paylaþsýn.

Buradan en doðruyu bulacaðýmýz sonucu çýkmasýn. Charles Darwin’in sözünü hatýrlatmak isterim: “Ne en akýllý olan ne de en çok tecrübesi olan türünü sürdürecek ama koþullara en fazla uyum gösteren hayatta kalacak.”

Akýntý ve mercanlarý beslemek: Her 2 konu da ayný baþlýk altýnda farklý konularda iþlendi. Derinlemesine baktýðýnýzda göreceksiniz.

Gelelim amino asit olayýna: Ýzin verirseniz, bunu da yarýn açýklamaya gayret edeyim.

Ertesinde Mercan Ölümleri devam edecek.

Amino Asit konusu oldukça geniþ bir konu.

Öncelike ne olduklarýna bakmak isteyebilirsiniz: http://en.wikipedia.org/wiki/Amino_acid

Ardýndan amino asitleri nasýl edinebilirsiniz? Neden sektörde bu kadar yüksek fiyatlara satýlýyor? Bilemiyorum ama Türk sitelerinin reklamýný yapmaktansa yurtdýþýndan bir link vermek istiyorum: Böylelikle amino asit konsantrelerinin fiyatlarýný görebilirsiniz: http://www.vitaminshoppe.com/search/...&type=category

Þimdi, suda ne yaptýklarýna bakalým: Kimilerine göre hiçbir iþe yaramýyorlar, çünkü gerektiði kadarý mercan içerisinde üretiliyor ve kullanýlýyor. Proteinlerin yapýtaþlarýnýn aminoasitler olduðunu bilirsek, dozlandýklarýnda neden Protein Skimmer kapatýlmalý, anlarýz.

Dozlanan amino asitin renklerde kararmaya yol açtýðýný da söyleyen var, büyümeyi tetiklediðini de...

Doðrusu ne? Eðer mercan kendi yapýsý içerisinde þekerleri amimo asitlere dönüþtürebiliyorsa, gerekli ve gerekli olmayan (essential ve non-essential) amino asitlerin akvaryumdaki iþlevi tartýþýlabilir.

Bakteriyel (karbon dozlama) yöntemlerinde renklerin aþýrý açýlmasý/pastelleþmesine karþý geliþtirilen bir ürün olmakla birlikte unutulmamalý ki amino asitlerin yapý taþlarý: karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O2) ve Nitrojen (N). Her dozlandýðýnda suda bir miktar nitrat oluþmasý da neredeyse kaçýnýlmaz.

Tercih çok ortada ve karar sizin.

Çok uzaklardan, biraz da internetin karanlýk dünyasýndan mercan tarlalarýna "yakýndan" bakmayý baþaran bir video buldum ve konuyu devam ettirmeden önce sizlerle paylaþmak istedim: Iþýk ve akýntýya bir kez daha dikkat çekmek istiyorum: Tek kelimeyle özetlersek: "fena" !!

http://vimeo.com/5712168

"Coral Gardening" adlý bu videoda mercan fraglarýnýn yetiþtirildiði yükseklik yukarýda verilen fotoðraflarý bütünüyle doðruluyor. Ben defalarca seyrettim ve ayný renk skalasýný yakalamaya gayret ediyorum... Baþarabiliyor muyum: Soru iþareti. Sanýyorum, "beyaz" rengi biraz daha arttýrmamýz gerekiyor. Sözgelimi 8 * T-5 armatür konuþuyorsak, acaba 4 adet beyaz, 3 mavi, 1 pembe? Deneyen var mý? Veya 10 adet T-5 için 5 Beyaz, 4 Mavi, 1 Pembe gibi? Kýsaca yarý yarýya beyaz T-5 kullanan?

Bu arada tank içi akýntýyý 20 katýn (sözgelim akvaryum 500 litre ise, 10 ton gibi) üzerinde (sözgelimi 15-20 ton gibi) kullanan -yerdeki kumu kaldýrmadan- varsa, deneyimlerini paylaþmasýný rica ederim. Ayný olay, ýþýk gücü için de geçerli: Her 1 litre suya 1, hatta 1.5 watt üzeri kullanan??

Bu sorulara olasý yanýtlarýnýzý -baþta Mehmet Bey olmak üzere- "Fizik" baþlýðý altýnda -kendi akvaryum profilini oluþturarak - bizlerle paylaþmaya davet ediyorum.

Ne yapmalý? Ýyi ve düzgün ve orantýlý bir ýþýk kaynaðý (MH ve/veya T-5) ve besin deðerlerini sýfýra yakýn olduðu bir su. Çünkü solar radyasyon kalsifikasyonun yegane kaynaðý ve besin deðerlerinin sýfýrlanmasý sayesinde mercanlar büyüyebiliyor. Mutlaka duymuþsunuzdur ya da karþýlaþýyorsunuz: Suda Ca: 450, KH: 9, Mg: 1.350, PO4: 0,03, NO3: 1'den az ve... ama neden, niçin mercanlar büyümüyor…??

Ýleri gidiyorum. Mümkünse LaMotte dýþýnda piyasadaki tüm testlerle nitrat ve fosfat deðerlerini “sýfýr” okuyun. Okuyamýyorsanýz, biyolojik yöntemlere: sözgelimi votka, Nitrat Fitlresi, votka-þeker-sirke vb. yöntemlere geçin…

Kýsaca, besin deðerlerinin sýfýra yakýn olduðu seviyelerde mercan ölümleri olmaz. “Fosfat sýfýr, nitrat sýfýr.” Bu yüzden mercan ölüyor, tezi tam bir aldatmacadýr. Daha kötüsü, bu yüzden suya fosfat veya nitrat dozlanmasý. Bu, tam bir komedi/rezalet ve katliam nedeni. Bunu Redfield Oraný baþlýðý altýnda okuyabilirisiniz.

Bir hikaye anlatmak istiyorum: RTN hastalýðý, özelde Acropora ýrký için 1990 yýllarýnda baþladý. Kýsa süre içinde Craig Bingman bu hastalýk nedeni olarak ölen Acropora fraglarý üzerinden bir patojeni: Vibrio vulnifucus, teþhis etti. Bu insanlar için de öldürücü bir bakteri. Ama iþe bakýn, bu teþhis çok kýsa süre içinde çürütüldü. Çünkü dünya üzerindeki laboratuvarlarda RTN hastalýðýna maruz kalan Acropora ýrklarý üzerinde yapýlan çalýþmalarda hiç ama hiçbir bakteri bulunamadý. En küçük bir patojene rastlanmadý. Ne bir bakteri, ne bir virüs ne bir fungus. Dahasý en az 400 vak’a üzerinde durum çalýþmasý yapýldý.

Sonuç deðiþmedi: Herhangi bir bakteri yok!! (Bir farkla: Sýcaklýk yükselmesine paralel Karayipler, Japon Denizi, GB Reef gibi bölgelerde oluþan stress sonucu ölen Acropora ýrklarýnda Vibrio shiloi ve V. patogonica gibi viral patojenler (parazit), (Kushmaro , 2001) teþhis edildi. Buna diðer Vibrio ýrklarý sonradan eklendi. Sonuçta, ölümlerin tetikleyicisi (sýcaklýk artýþý) ortamda yer almadýðýnda herhangi birþey deðiþmedi. Herhangi bir patojen bulunamadý. Ancak dikkat çekici olan, sýcaklýk deðiþimine direnen Acropora ýrklarýnda gene herhangi bir patojen yoktu.)

Kimileri yukarýda anlatýldýðý gibi mercanýn kendini “yemesi” ama çoðu “stres” faktörüne baðladý. Kimileri de “sunucu hücre” tutunumu eksikliði veya yaþayan hücrelerin kaçmasý olarak adlandýrabileceðimiz hücrelerin sanki deri deðiþtiri gibi mercandan ayrýþmasýný “karbonik anhydrase” adý verilen enzime baðlýyor. Mercanýn kendini koruma sistemi (immün) bozuluyor. Tümü, sonuçta stres baðlantýlý.

Stres faktörlerinin baþýnda sýcaklýk artýþý (25 derece yukarýsý), akýntý eksikliði (beher litre tank suyuna karþýlýk minimum 20 litre optimum 30 litre/saat – sözgilimi 500 litrelik bir tank suyunda –optimum- 15 ton/saat dalga motorlarý- , çok az/mavi aydýnlatma (kararma ve sonrasý ölüm) veya aþýrý aydýnlatma (renk soluklaþmasý ve sonrasý ölüm) ve mercanlarýn aç býrakýlmasý -uygun yemleme yapýlmamasý- ve/veya aþýrý yemleme.

Bir de eklemeden geçemeyeceðim: Akvaryuma estteik kaygýlarla "lütfen" müdahil olmayýn! Sizin görseliniz için yaptýðýnýz "müdahale" ne yazýk ki suda pekçok deðiþikliklere neden olabilir: Mercanlarý strese sokabilir...:mad:

apoptosis

Hücre kaybýný ayný baþlýk altýnda incelemeye gayret edeceðim...

Çok kýsa bir süre sonra mercanlarýn "intihar" etmelerine iliþkin çalýþma geliyor.. Neden durduk yerde kendilerini öldürüyorlar..?

sabýrsýzlýk ile bekliyoruz çalýþmalarýnýzý,çok güzel ve ihtiyaç duyduðumuz bir baþlýk olucaðý kesin

Hala merakla bekliyoruz...

Ortalama 20 makale okundu, mümkün olduðunca resimler ve grafikler irdelendi. Sanmýyorum ki "apostosis" üzerine mercan bloglarý/forumlarýnda "henüz" saðlýklý bir açýklama olsun.
Tamam, bilimsel öngörülerde bulunmayacaðým ama biraz daha anlayýþ rica ediyorum.
Saygýlarýmla ve gösterdiðiniz ilgi için gerçekten teþekkürler.

Evet, neredeyse 1.5 yýl sonra... Kusuruma bakmayýn çünkü bulunan makaleler ya çok karmaþýk ya da çok yüzeysel.. Elimden gelenin en iyisini aþðýda okuyacaksýnýz. Katkýlarýnýzý bekliyorum:

“Aðaçtan düþen yaprak”

Sanýrým “intihar” kelimesi daha iyi ve daha þiirsel tanýmlanamaz.

1972 yýlýnda Kerr ve arkadaþlarý “apoptosis” kelimesini böyle tanýmladý.

Programlý bir hücre ölümü “nekrosis” ya da Türkçe karþýlýðý “nekroz” durumundan farklý olarak “kontrollü” olarak ölümü seçer. Evet, Rapid Tissue Necrosis olarak bilinen RTN bir çeþit “kontrolsüz” ölüm þekline iþaret eder. Oysa apoptosis son derece kontrollü, programlý ve bilinçli bir intihar yöntemi…

Üzücü deðil mi? Bir o kadar da þiirsel?

Bazý özel sinyaller alan mercanlar hücrelerde biyokimyasal ve yapýsal deðiþikliklere tetiklenir. Bunun sorumlusu ise kimi proteinler: hangileri girmek istemiyorum! Daha çok ne tetikliyor, ona yoðunlaþalým.)

Kimi proteinler, diyelim organizmada bir sinyalizasyon sistemi geliþtiriyor ve organizmada varolan hasarlý veya virüs ile enfekte hücrelerin yayýlmasý önlemek amacýyla apoptosis’i baþlatýr. Anladýðýnýz gibi son derece mantýklý bir davranýþ biçimi…
Yalnýzca hasarlý hücreler veya virüsler deðil, radyasyon (UV ama filtrasyon deðil, aydýnlatma kaynaklý), kimyasallar (!) ya da büyüme yoksunluðu (bir türlü oluþamayan biyolojik denge sonucu Ca ve KH tüketiminin gözlenmemesi) veya oksidatif stres (okyanuslarda olaðandýþý oksijen seviyelerinin oluþmasý veya tanklarda uygulanan extra fazla Ozon?) sonucu da apoptosis tetiklenebilir.

En ilginç gerekçelerden biri de akvaryuma gereksiz fazla ellerin sokulmasý (müdahale!)…

Durdurmak mümkün mü?

Bunu 2. Bölümde inceleyeceðiz.

- Usta, çok depresif olmadý mý?
- Haklýsýn.. en iyisi bir þiirle devam edelim – Atilla Ýlhan’dan gelsin:

söyleþir
evvelce biz bu tenhalarda
ziyade gülüþürdük
pýr pýr yaldýzlanýrdý kanatlarý kahkaha kuþlarýnýn
ne meseller söylerdi mercan köz nargileler
zamanlar deðiþti
ayrýlýk girdi araya
hicrana düþtük bugün

ah nerde gençliðimiz
sahilde savruluþlarý baþýboþ dalgalarýn
yeri göðü çýnlatan tumturaklý gazeller
elde var hüzün

o þehrâyin fakat çýkar mý akýldan
çarkýfeleklerin renk renk geceye daðýlmasý
sýrýlsýklam âþýk incesaz
kadehlerin mehtaba kaldýrýlmasý
adeta düðün

hayat zamanda iz býrakmaz
bir boþluða düþersin bir boþluktan
birikip yeniden sýçramak için
elde var hüzün

Devam lütfen, bu sinyallerin ORP ile de bir iliþkisi olabilir mi?

Redox deðeri 380-430 arasý normal ancak bu deðerlere raðmen pekçok ölüm yaþanabilir. Yazýlanýn tümü okunduðunda ölümlerin bütünüyle hayvanlarýn adeta seçili ve prsikiyatrik bir ölüm olduðunu gösteriyor. Açýkçasý intihar ediyorlar. Biyokimya veya Fizik burada faktör bile sayýlamaz...

Malum belgesellerde*; Büyük bariyer resifinde her yýl giderek hýzlanan ölümlerden bahsedilirken, tamamen beyazlamadan hemen önce mercanlarýn olaðanüstü parlak ve herkesin tankýnda istediði fosforik renklere büründüklerinden, bunun da ölümden önceki son nefes olduðundan bahsediliyor. Mercanlar o kadar parlaklaþýyor ki uçak veya drone çekimlerinde bile farkedilebiliyor.

Bunun en büyük nedeni olarak okyanuslarýn ýsýnmasý gösteriliyor. Zooxhenthellae kaybeden mercan beslenemiyor ve ölüyor. Bu da bir çeþit intahar sanýrým?

*"Chasing Coral", NETFLIX