Malum belgesellerde*; Büyük bariyer resifinde her yýl giderek hýzlanan ölümlerden bahsedilirken, tamamen beyazlamadan hemen önce mercanlarýn olaðanüstü parlak ve herkesin tankýnda istediði fosforik renklere büründüklerinden, bunun da ölümden önceki son nefes olduðundan bahsediliyor. Mercanlar o kadar parlaklaþýyor ki uçak veya drone çekimlerinde bile farkedilebiliyor.

Bunun en büyük nedeni olarak okyanuslarýn ýsýnmasý gösteriliyor. Zooxhenthellae kaybeden mercan beslenemiyor ve ölüyor. Bu da bir çeþit intahar sanýrým?

*"Chasing Coral", NETFLIX

Redox deðeri 380-430 arasý normal ancak bu deðerlere raðmen pekçok ölüm yaþanabilir. Yazýlanýn tümü okunduðunda ölümlerin bütünüyle hayvanlarýn adeta seçili ve prsikiyatrik bir ölüm olduðunu gösteriyor. Açýkçasý intihar ediyorlar. Biyokimya veya Fizik burada faktör bile sayýlamaz...

Devam lütfen, bu sinyallerin ORP ile de bir iliþkisi olabilir mi?

Evet, neredeyse 1.5 yýl sonra... Kusuruma bakmayýn çünkü bulunan makaleler ya çok karmaþýk ya da çok yüzeysel.. Elimden gelenin en iyisini aþðýda okuyacaksýnýz. Katkýlarýnýzý bekliyorum:

“Aðaçtan düþen yaprak”

Sanýrým “intihar” kelimesi daha iyi ve daha þiirsel tanýmlanamaz.

1972 yýlýnda Kerr ve arkadaþlarý “apoptosis” kelimesini böyle tanýmladý.

Programlý bir hücre ölümü “nekrosis” ya da Türkçe karþýlýðý “nekroz” durumundan farklý olarak “kontrollü” olarak ölümü seçer. Evet, Rapid Tissue Necrosis olarak bilinen RTN bir çeþit “kontrolsüz” ölüm þekline iþaret eder. Oysa apoptosis son derece kontrollü, programlý ve bilinçli bir intihar yöntemi…

Üzücü deðil mi? Bir o kadar da þiirsel?

Bazý özel sinyaller alan mercanlar hücrelerde biyokimyasal ve yapýsal deðiþikliklere tetiklenir. Bunun sorumlusu ise kimi proteinler: hangileri girmek istemiyorum! Daha çok ne tetikliyor, ona yoðunlaþalým.)

Kimi proteinler, diyelim organizmada bir sinyalizasyon sistemi geliþtiriyor ve organizmada varolan hasarlý veya virüs ile enfekte hücrelerin yayýlmasý önlemek amacýyla apoptosis’i baþlatýr. Anladýðýnýz gibi son derece mantýklý bir davranýþ biçimi…
Yalnýzca hasarlý hücreler veya virüsler deðil, radyasyon (UV ama filtrasyon deðil, aydýnlatma kaynaklý), kimyasallar (!) ya da büyüme yoksunluðu (bir türlü oluþamayan biyolojik denge sonucu Ca ve KH tüketiminin gözlenmemesi) veya oksidatif stres (okyanuslarda olaðandýþý oksijen seviyelerinin oluþmasý veya tanklarda uygulanan extra fazla Ozon?) sonucu da apoptosis tetiklenebilir.

En ilginç gerekçelerden biri de akvaryuma gereksiz fazla ellerin sokulmasý (müdahale!)…

Durdurmak mümkün mü?

Bunu 2. Bölümde inceleyeceðiz.

- Usta, çok depresif olmadý mý?
- Haklýsýn.. en iyisi bir þiirle devam edelim – Atilla Ýlhan’dan gelsin:

söyleþir
evvelce biz bu tenhalarda
ziyade gülüþürdük
pýr pýr yaldýzlanýrdý kanatlarý kahkaha kuþlarýnýn
ne meseller söylerdi mercan köz nargileler
zamanlar deðiþti
ayrýlýk girdi araya
hicrana düþtük bugün

ah nerde gençliðimiz
sahilde savruluþlarý baþýboþ dalgalarýn
yeri göðü çýnlatan tumturaklý gazeller
elde var hüzün

o þehrâyin fakat çýkar mý akýldan
çarkýfeleklerin renk renk geceye daðýlmasý
sýrýlsýklam âþýk incesaz
kadehlerin mehtaba kaldýrýlmasý
adeta düðün

hayat zamanda iz býrakmaz
bir boþluða düþersin bir boþluktan
birikip yeniden sýçramak için
elde var hüzün

Ortalama 20 makale okundu, mümkün olduðunca resimler ve grafikler irdelendi. Sanmýyorum ki "apostosis" üzerine mercan bloglarý/forumlarýnda "henüz" saðlýklý bir açýklama olsun.
Tamam, bilimsel öngörülerde bulunmayacaðým ama biraz daha anlayýþ rica ediyorum.
Saygýlarýmla ve gösterdiðiniz ilgi için gerçekten teþekkürler.

Hala merakla bekliyoruz...

sabýrsýzlýk ile bekliyoruz çalýþmalarýnýzý,çok güzel ve ihtiyaç duyduðumuz bir baþlýk olucaðý kesin

Çok kýsa bir süre sonra mercanlarýn "intihar" etmelerine iliþkin çalýþma geliyor.. Neden durduk yerde kendilerini öldürüyorlar..?

apoptosis

Hücre kaybýný ayný baþlýk altýnda incelemeye gayret edeceðim...

Bir de eklemeden geçemeyeceðim: Akvaryuma estteik kaygýlarla "lütfen" müdahil olmayýn! Sizin görseliniz için yaptýðýnýz "müdahale" ne yazýk ki suda pekçok deðiþikliklere neden olabilir: Mercanlarý strese sokabilir...