-
Balling ve Ca-KH katkıları
Konuya baþlamadan önce, akvaryuma dozlanmakta olan Ca-KH katkýlarý ve alýnan sýnuçlara iliþkin deneyimleri paylaþmak istediðimi belirtmek isterim. En ince detayýna kadar incelediðimiz Ca Reaktörlerini ve Kalkwasser uygulamalarýný bu baþlýðýn haricinde tutalým.
Konuya Balling ile baþlamak niyetindeyim. Ama baþlamadan önce belirtmek isterim, saf tutabilirim. Çünkü Hans-Werner Balling arkadaþým olur..
-
Kalkwasser
Her ne kadar Kalkwasser yöntemi baþka bir baþlýk altýnda yer almalý görüþünü belirttiysek de, iþin tarihçesinde yer aldýðýndan “kýsaca” göz atmakta yarar var…
Balling yöntemi (Coral Magazine, Volume 1, No: 3, June/july 2004) ilk olarak Hans-Werner Balling tarafýndan Ekim 1994’te hemen Ernst Pawlowsky tarafýnfan yayýnlanan yöntemin ardýndan gündeme geldi.
Aslýnda, bu yöntemlerin öncesinde Peter Wilkens (Aquarium Systems, Reef Evolution serisi katkýlar: Bio-Degrader, CombiSan, Reef Tonic) 1970 yýlýnýn baþlarýnda deniz akvaryumculuðunu “mercan tanklarýna” dönüþtürmeye olanak saðlayan Kalkwasser yöntemi var. Kýsaca kalkwasser sayesinde evlerde mercan bakabilmek olasý kýlýndý. Görünen en basit ve en kullanýþlý yöntemdi. Suda CaOH (kalsiyum hidroksit) çözündürülüyor, dipte kalan tortu hariç berrak su akvaryuma veriliyordu. Böylelikle canlýlara Ca saðlandýðý gibi, fosfat iyonlarý da çökeltiliyordu. Tek dezavantajý kalkwasser çözeltisinin zaman içerisinde düzenli olarak karbonat iyonlarýný baðlayarak karbonat sertliðini (KH) çok kritik seviyelere düþürmesiydi. Bir de eklendiðinde ani pH yükselmelerine/sýçramalarýna neden olmasýydý. (Bu yüzden geceleri, buharlaþarak eksilen suyun tamamlanmasýnda kullanýlmaktaydý, kullanýlýr..) Daha fazla kalkwasser yöntemini irdelemeden, tam da yeri geldiði için kullaným dozunu da belirtmeden geçmeyelim:
En basit yöntem buharlaþarak eksilen akvaryum suyunu tamamlamak için kullandýðýmýz Reverse Osmosis (RO) suyunun üzerine CaOH ekleyerek vermek. Doymuþ kalkwasser suyun pH’sý 12,6 olduðundan bu ekleme iþlemini gece, ýþýklar kapattýktan sonra (geceleri pH düþtüðünden) yapmak doðru olur. Sözgelimi 500 – 700 litrelik bir tankta günlük buharlaþma ortalama 5 litre kabul edilir. Kalsiyum hidroksitin çözünme düzeyi çok düþük olduðundan (Her 1 litre ve 20 derece ýsýda RO su için 1,26 gram CaOH) 5 litre su için bu maksimum doz yerine ideal olarak 3,4 gram CaOH atýlýr. Su çalkalanýr, beklenir ve üzerindeki berrak kýsým akvaryum sumpýna dökülür. Dipte kalan çökelek yýkanarak çöpe atýlýr. Bu yüzden kalkwasser kullanýmýnda bir reaktör kullanmak (Two Little Fishies KW Reactor 300) tavsiye edilir. (The Modern Coral Reef Aquarium. Svein A. Fossa, Alf Jacob Nielsen. Brigit Schmettkamp Verlag. 1996. Cilt 1. Sayfa 230-231.)
-
Pawlowsky
Balling yöntemine geçmeden son olarak Ernst Pawlowsky hangi noktaya ulaþtý, bakalým: Temel mantýk, mercanlarýn ihtiyaç duyduklarý kalsiyumkarbonatýn (CaCO3) saðlanmasý. Ama, reaksiyonu bir kapta gerçekleþtirdiðinizde CaCO3’ün çökeceðini/bir çökeltiye dönüþtüðünü görebilirsiniz. Bu nedenle suya kalsiyum (Ca) ve bikarbonat (HCO3) çözeltilerini ayrý ayrý vererek reaksiyonun mercanlar tarafýndan gerçekleþtirilmesini saðlamak. Saðlanan fayda: kalsifikasyon ve fotosentez için gerekli Ca ve bikarbonat iyonlarýný akvaryuma sunmak..
(Not: Ancak bu reaksiyonun gerçekleþebilmesi yalnýzca iþin kimyasýný deðil, biyolojisini de ilgilendiriyor. Bu nedenle birçok akvaryumda Ca ve KH deðerleri ideale yakýn olsa da (Ca: 400 ppm ve KH: 7/8) mercanlarýn büyümediðini sýkça duyarýz.. Bunu Biyoloji ana baþlýðý altýnda –fotosentez basamaðýný görmezden gelmek- tartýþmak gerekir…)
Pawlowsky, 2 ayrý stok çözeltisi hazýrlayarak akvaryuma verilebileceðini ve böylelikle suda ideal Ca seviyesini saðlayabileceðini gösterdi. Bir tarafta CaCl2 (kalsiyum chloride) diðer tarafta NaHCO3 (sodyum bikarbonat) çözeltisi hazýrlandýðýnda ve belli bir dozda akvaryuma verildiðinde amaç gerçekliþiyor. Üstelik çözelti son derece sabit/stabil..
Reaksiyona bakalým:
CaCl2 + 2NaHCO3 ------> Ca(2+) + 2HCO3 (-) + 2 NaCl
Ýlk itiraz NaCl, yani “tuz” oluþumuna geldi. 2 ayrý stok çözeltisi dozlandýkça akvaryumda bir tuzluluk artýþý oluyor (mu?) ve/veya bu tuz saf haliyle “yakýcý” bir etki taþýyor (mu?). Çünkü Magnesium (Mg) ve Potassium (K) gibi diðer iyonlara karþý Sodium (Na) iyonunun sabit bir oranda olmasý gerekir ve acaba canlýlar bu yükselen deðerlere uyum gösterebilir mi?
Aslýnda, tüm bunlar pek de anlamlý sorular deðil çünkü zaten düzenli olarak akvaryumlardan dip çekmek, yani su deðiþtirmek artýk yaygýn bir alýþkanlýk. Ayrýca, meraklýsýna not: Ýyonik dengeyi bozabilecek Chloride (Cl) iyonlarýnda artýþ günlük olarak % 0,004. Yorum sizin..))
Lakin Hans-Werner pek de böyle düþünmüyordu.. Öncelikle oluþan tuzun, deniz tuzuna dönüþtürülebilmesi adýna 70+ elementin de (Tropic Marine ProSpecial Mineral) suya dozlanmasý gerekiyor.. Böylelikle Na ve Cl iyonlarýnýn gireceði reaksiyon diðer 70+ elementin birlikte yer alacaðý bir reaksiyona dönüþtürüldü.. Ki, ileride göreceðimiz gibi, Hans-Werner’in 3’lü çzöeltisi bu fikir sayesinde kimi firmalar (Aquarium Systems Reef Tonic ve Two Little Fishies C-Balance) tarafýndan 2’ye indirgendi. Hatta bir basamak daha ileri gidilerek 1’e düþürüldü: Ýpucu bu tekli katkýlarýn çökelti oluþturacaðýndan sývý deðil katý/toz olmasý.. (Calcium Marine Plus, hw – Wiegandt ve Bio-Calcium, Tropic Marine)..
Görüldüðü gibi, iþ giderek heyecanlý bir boyuta taþýnýyor..))
-
Þimdi sorabilrsiniz, sorulmalý, soruluyor: Reaksiyonda oluþan tuzu baðlamak için kullanýlan 70+ element (içeriðinde NaCl olmayan deniz tuzu, diyebiliriz..) içerideki canlýlar tarafýndan kullanýlabiliyor mu? Ya da bu tuzun “böyle” bir yararý var mý?
Yanýt olumsuz: Reaksiyonda oluþan tuzun akvaryum suyunda yaratacaðý iyonik dengesizliði gidermek üzere verilen bu 70+ elementin yegane amacý gidip o tuzu baðlamak ve olasý bir dengesizliðin önüne geçmek. Yani, haricen ve Balling’ten baðýmsýz olarak kullanýldýðýnda içeride “açýkta gezinen” tuz olmadýðýndan elementler büyük çoðunlukla inorganik bir yapýya dönüþerek, çökerler. Zaten kimileri miligram’ýn, kimileri mikrogram’ýn binde biri oranýnda bulunan çoðu elementin “kalsifikasyon” sürecinde önemli bir rolleri bulunmuyor.
Bu ne demek? Sözgelimi C-Balance ve/veya Balling yöntemi uygulanýyorsa, mercanlarýn element ihtiyacý bambaþka katkýlarla saðlanmalý: Hangi koþulda? Haftada 1, en geç 2 haftada 1 dip çekilmediði koþulda.. (Elementler ve Katkýlar baþka bir yazý konusu..)
Konuya dönelim:
- Usta þurada Balling yöntemini anlatýyorsun, bir türlü doz veremedin?
- Ne o bir acele Balling mi yapacaksýn?
- Aynen.. acele Acropora büyütmem lazým..
- O niye?
- Paraya ihtiyacým var usta...
Evet. Bilinen en hýzlý mercan geliþimine neden olan yöntem Balling yöntemi... Çünkü en hazýr ve “tam istenilen” dozda mercanlarýn kalsifikasyonuna yol açar. Hýzlý olmasýna hýzlý ama ya renkler?? (Bu da baþka bir konu..) Dahasý, votka gibi biyolojik yöntemler için en çok tercih edileni çünkü Ca Reaktörleri suya kalsiyumbikarbonat’ýn yanýsýra verdikleri karbonik asit nedeniyle, suyun –özellikle geceleri- pH deðerini düþürme eðiliminde. Ayný sonuç, votka yöntemiyle birleþtiðinde daha güçlü bir pozisyon alýyor, çünkü suya votka (sývý ya da katý) dozlandýðýnda suyun oksijen deðeri (oluþan bakteriler nedeniyle) düþtüðü gibi, bir de asidik ortam içerideki canlýlarý olumsuz yönde etkiler…
Öyleyse, kestirmeden dozlama rejimini belirtelim: Aþaðýda yer alan ürünlerin olabilecek en yüksek saflýkta Merck firmasý üretiyor ve kolaylýkla edinmek mümkün: http://kocintok.com.tr/
Yanýsýra 400 grama kadar ölçüm hassaiyeti olan bir terazi edinmekte fayda var.
Dozlarýn hepsi, 2 litre saf RO suyuna olmak üzere 3 ayrý bidona hazýrlanýyor:
1- Ýlk çözelti: 2 litre RO suya 168 g Sodyum Bikarbonat (NaHCO3)
2- 2’inci çözelti: 2 litre RO suya 50 gram NaCl içermeyen “tuz” (Tropic Marin ProSpecial Mineral)
3- 3’üncü çözelti: 2 litre RO suya önce 147 gram Kalsiyum Klorid Dihidrat (CaCl *2H2O) çözündürülecek, ardýndan ayný çözelti üzerine 34 gram Magnezyumchloride-Hexahydrate (MgCl2*6H2O) çözülecek.
Þimdi, 3 tane ayrý çözeltimiz var. Nasýl dozlayacaðýz? Mükemmel soru!! Ayný anda!! Eðer araya zaman farký koyarsanýz ya da doz makinanýz nedeniyle koymak zorunda kalýrsanýz, yukarýda anlatýldýðý gibi bilin ki bu çözeltiler suyunuzda iyonik dengesizliklere neden olacak. Bu nedenle her 3 çözeltiyi ayný anda mümkünse debinin en yüksek olduðu geri dönüþ motorunuzun hemen aðzýna dozlamalýsýnýz. Bu amaçla GHL-Profilux 3’lü doz makinasý –sanýyorum- yeryüzündeki tek çözüm..
Peki hangisinden kaç litre akvaryum suyuna ne kadar?
Çok basit: Mol aðrýlýklarýndan yola çýkarak hazýrlanan bu çözeltilerin her 3’ünden de her 200 litre akvaryum suyuna günlük 70 mililitre -ayný anda!- dozlamak yeterli..
- Nasýl, para yapabildin mi?
- Olmuyor… Çok biliyorsan sen yap!!
C-Balance ve Reef Tonic gibi 2’li katkýlar artýk Haziran ayýnda.. Görüþmek üzere..))
-
"Reaksiyonda oluþan tuzun akvaryum suyunda yaratacaðý iyonik dengesizliði gidermek üzere verilen bu 70+ elementin yegane amacý gidip o tuzu baðlamak ve olasý bir dengesizliðin önüne geçmek."
Bu kýsmý anlayamadým. Diyelim ki "uzun" süredir "yüklü" bir tanka su "deðiþtirmeden" balling uyguluyoruz. Konu baþýnda verdiðiniz formul ile tankda artmakta olan bir NaCl var.(belki bu artý devede kulak). Bu durumda diyelim ki 1025 olan tuzlulugumuz 1027 ye doðru týrmanýyor. Bu 70+ nasýl tuzlulugumuzu 1025 de tutuyor.?
Mobil yazýyorum yazým hatalarý için kusura bakmayýn....
-
Bu 70+ katkýsý inorganik çökmeye katký saðlarken canlýlar üzerindeki renklenmeye etkisi nedir.? Kalsifikasyon sürecinde etkisi olmadigini söylediðiniz için soruyorum...
-
Sorunuz bütün okul yýllarýmýzý gözönüne getirdi. Yapacak bir þey yok.. Matematik dersine hoþgeldiniz..))
Öncelikle bazý deðerlere dikkat çekelim: Verdiðimiz dozlama sonucu günlük olarak ne kadar NaCl (bildiðimiz sofra tuzu) oluþuyor?
200 Litre akvaryum suyu için yapýlan dozlama yukarýda yer alýyor. Bu örnekten yola çýkalým: Bilindiði gibi arzulanan Ca miktarý 420 mg/l ya da baþka deyiþle 420 ppm. (bu arada karbonat sertliðiniz 8 dKH deðerinin üzerine çýkartmamak gerekiyor çünkü doðada okuduðumuz optimum deðer 6.5 dKH maksimum ise 8 dKH).
Þimdi, biliyoruz: 147 gram CaCl*2H2O ve 168 gram NaHCO3 ile 100 gram CaCO3 (kalsiyum karbonat), 44 gram CO2 (karbondioksit), 117 gram NaCl (tuz) ve 54 gram H2O (su) üretiyor. Tuzun oluþumunu akýlda tutarak içeride amaçlanan ve gerçekleþtirilen formülü de verelim:
Ca (+2) + 2HCO3 <---> CaCO3 + CO2 + H2O
200 Litre akvaryum suyumuza 29 günde 2 litrelik çözeltilerimizi dozladýðýmýzda (29 x 70 ml: 2.030 ml yani 2,03 l) stok çözeltilerimiz bitiyor ve akvaryuma 117 gram (biz 120 g, diyelim) tuz eklemiþ oluyoruz.
Dönelim akvaryumdaki orijinal tuzluluk düzeyine: binde 25 kýsým (1.025).
Biliyoruz, 1 kg akvaryum tuzu 30 litre suda çözündüðünde tuzluluk oranýmýz 1.023 olur. 200 litre suda 1.025 tuzluluk elde edebilmek için 6.67 kg tuz (Instant Ocean, Reef Crystals) çözmemiz gerekir.
Bir ayda oluþan tuz oratalama 130 gram kabul edilirse, bu miktar tuzluluðu (6.67 kilograma oranla) yüzde 1,95 tuzluluk artýþýna neden olur.
1.027’ye ne zaman ulaþýrýz? Yani yüzde 8 tuzluluk artýþýna? Ortalama 4 ayda.. 4 ay hiç dip çekmeden sürekli Balling yapýlýrsa tuzluluk 1.025’ten 1.027’ye çýkar..
Bu elementler tuzluluðu bir seviyede tutmaya deðil, Na ve Cl iyonlarýnýn bir bütün olarak akvaryum tuzuna dönüþmeleri için, yani iyonik dengesizliði önlemek amacýyla kullanýlýyor..
Artýk Balling yapýp yapmamak kararý sizin..
(Bu arada Raptiye nickli kullanýmýcýza katkýlarýndan ötürü çok teþekkürler.. Kendisine 1 adet Salifert KH testi hediye edilecektir. Yurtdýþýndan döndüðümde kendisine göndermek isteriz. Saygýlar.)
-
Apologies, this one comes in English.
I knew there are a lot of people who can write, speak or understand English. No offense but I think there is some misunderstanding on how to dose Balling supplements: Of course they should be dosed separately- means none of the chemicals would be mixed to dose. If not, the supplements would enroll a reaction in “that” bottle and CaCO3 would be participated. (Anyone could be lost in grammar or translation when writing or reading… no worry, be happy…)
What we try to mention is “when” to dose? At the same time or perhaps with intervals? Or, if there is an interval in between, does that affect the ionic balance of the tank? Or what?
I tried to explain the reaction, so no need to write it down again. If we like to “make” a reaction happen, the solutions should be better dosed at the same time from different bottles (perhaps to the suction of the return pump).
If we like to –for example- raise a value like Calcium or Carbonates than you can dose each one of it whenever necessity.
By the way, this is not a bet...)) I never insist on a thought or persist on an idea. But I know that there is one truth and that is science.
Just a contribution to my thoughts, with the idea of our moderator, I like to give 2 examples for the dosing timing:
1-First one comes from Hans-Werner Balling dated 03.05.2007 and 10.05.2007
“Dear Ali,
Thank you for your e-mail.
We dose calcium chloride, sodium bicarbonate and PRO-SPECIAL MINERAL automatically by dosing pumps, but i used to dose the three solutions by hand earlier.
I just added the required quantities of the calcium chloride solution, the sodium bicarbonate solution and the same quantity of a solution of PSM (50 g in 2 litre RO water) to the aquaria.
When I dosed it manually I dosed all three solutions at the same time…Now, the dosage pump automatically doses the 3 solutions…”
2-The second one comes from J. Charles Delbeek and Julian Sprung: The Reef Aquarium, Science, Art, and Technology. Volume Three. 2005. Ricordea Publishing. Page 206:
“If you use a two-part calcium and alkalinity supplement, you can also create an unbalanced situation if they are not added at the same time and in the same proportions.”
Of course you may dose with intervals and would receive good results. Who knows? I believe every tank is a different story…
Cheers…
-
“If you use a two-part calcium and alkalinity supplement, you can also create an unbalanced situation if they are not added at the same time and in the same proportions.”
Bence buradan da anlaþýldýðý üzere balling yaparken veya 2 parça kalsiyum ve alkaliniti katkýlarý eklerken akvarumun akýntýlý bir yerine bu iki sývýnýn ayrý ayrý kaplardan fakat ayný anda akvaruyuma girilmesi tavsiye ediliyor.
-
Sistem eðer aþýrý doymuþ cozelti halini almýþsa katkýlar farklý zamanda dozlanmalidir.
Böyle bir durumdan bahsedilebilir mi? Diyelim ki ca seviyesi +480 kh 10 mg 1390 gibi. Sistemde tüketim 2-3 dkh ama bu deðerde büyümeden vs memnunuz.
(konuþmalarý türkçe çevirisi olursa çok makbule geçecek. Arada kopuyorum).
