Merck: 2005/2007 “Chemicals and Reagents” kataloðundan hareket ediyorum.

- Usta çok eski bir kaynak deðil mi?
- Haklýsýn kimaysallarýn formulleri deðiþmiþtir??
- Tabii ki deðiþebilir.. Motorlarýn bile deðiþiyor..
- Nasýl yani?
- Motor sözgelimi saatte 12 ton basýyor..
- Eee?
- Þimdi de 12 ton basýyor ama 60 watt yerine 58 watt çekiyor!!
- Yapma ya..


KNO3 : Suda çözünürlüðü 320 gram/litre ve pH: 5.0 – 7.5. Oysa Kalsiyumnitrat tetrahidrat (CaNO3)2*4H2O) için çözünürlük: 1470 g/l ve pH: 6.0.

Potasyum nitrat’ýn moleküler aðýrlýðý 101.11 g/mol.

Bu arada Ýngilizce bilenler için K elemetinin özelliklerini okumak son derece keyifli olabilir: http://en.wikipedia.org/wiki/Potassium

Görülebilir birkaç not: Ýnsanlarýn sinir hücrelerinin aktarýmýnda anahtar rol oynar ve eksikliðinde, çeþitli kardiyolojik foksiyon bozukluklarýna neden olabilir. Ayrýca bitki hücrelerinde birikir ve böylelikle kimi taze meyce ve sebzeler güzel bir K diyeti saðlar (muz gibi)… Tarýmda gübre olarak kullanýldýðýna da biliyoruz. Yalnýz dikkat: Potasyum su ile potasyum hidroksit (KOH) ve Hidrojen gazý (H) oluþturmak üzere çok þiddetli bir eaksiyona girer.


2 K (s) + 2 H2O (l) → 2 KOH (aq) + H2↑ (g)


Yalnýz bu reaksiyon ýsý veriri ve hidrojen gazýný tutuþturmaya yeter miktar ýsý býrakýr. Karþýlýðýnda oksijen varolduðunda patlamalara yol açabilir. Potasyum hidroksit çok güçlü bir alkali (bazik) olup cilt/deri yanýklarýna neden olabilir.

- Usta, biliyordum sonunda bizleri patlatacaðýný!!!
- Yanýklar ve patlamalar..
- Ee bizimle ne alýp veremediðin var?
- Korkma sen Potasyum kullanmýyorsun, konumuz potasyum nitrat..
- Hah ya.. Þimdi anladým sen akvaryuma “potasyum” dozlayanlarý korkutuyorsun galiba??
- Onlar genelde, güzel ambalajlar içinde Potasyum karbonat sývý çözeltilsini dozluyor.. (K2CO3). Tabii bu bir tahmin…Merck’e bakarsak 1 kilosu 54 € ve kaç þiþe çýkartýlýr sen bul..
- Ama dozlayýnca renkler çok güzel oluyor..
- Sebebi Potasyum mu acaba? Yoksa, baðlý kökü karbonat mý?
- Nasýl yani?
- Potasyum karbonat’ýn pH’sý 11,5 – 12,5 arasýnda ve her dozlamada tankýnda yer alan bir grup asidik maddeyi çökertiyor, pH’yý çaktýrmadan yukarý alýyor, canlýlara “doping” etkisi gibi görünen karbonat – verdiðin kadarýyla- polip açýlýmlarýna neden oluyor.
- E güzel ya iþte?
- Hayýr deðil.. Çünkü açýkta býraktýðýn potasyum deniz suyunda aðýrlýk olarak % 0,04 oranýnda (400 ppm) bulunur ve fazlasý canlýlarý özelde SPS’lerin zooxhantallae hücrelerinde birikim yapar. Kalsifikasyonu yavaþlatýr.Renklerinde kararma olur... Üzgünüm..


Neyse konumuza dönelim. (Bu arada imalata geçsek mi acaba?) Neyse…


Gene 1 litre saf suda 100 gram KNO3 çözelim. Tabii ki ýsý çýkacaktýr ama korkmayýn patlamaz.. Biliyoruz potasyumun aðýrlýðý –bakýnýz periyodik tablo: 39,09 gram/mol. Dolayýsýyla nitrat’ýn (101,11 – 39,09: 62 gram. Zaten hatýrlarsanýz Ca(NO3)2 içinde 2 adet nitrat iyonu vardý ve 2’sinin aðýrlýðý 124 gram idi.

Gene hatýrlayalým 100 litre suda 1 mg/l (1 ppm) NO3 arttýrabilmek için suya 100 mg (100 ppm) NO3 dozlamamýz gerekiyordu.
Dolayýsýyla sorumuzu soralým:100 litre suyun nitrat deðerini 1 ppm arttýrabilmemiz için içinde 100 gram KNO3 çzödüðümüz stok solüsyondan kaç ml dozlamamýz gerekir?

- Ya usta, þu potasyum karbonat iþi çok ekonomik görünüyor..
- Ee?
- Þimdi 100 gramýný 1 litre saf suda çözsek, günde kaç ml atmamýzý tavsiye edersin: Yani þöyle zararsýz “soft” bir doz versen?
- Olur tabii: 50 € !!

Sorumuzun yanýtý: 2.70 ml.

KNO3 moleküler aðýrlýðý 101,11 gram ve NO3 62 gram ise NO3 yaklaþýk % 61 oranýnda yer alýyor. Yani saf suda 100 gram KNO3 erittiðimizde bu çözelti içinde 61 gram NO3 var.

100 mg (100 ppm) nitrat(NO3) elde edebilmemiz için 100/0,61: 163,9 mg (0,1639 gram) KNO3 ihtiyacýmýz var ve 1 litrede (1000 ml) 61 gram Nitrat (% 61) var biliyoruz, , 0.1639 gram için: 0.1639 x 1000/61: yaklaþýk 2.70 ml dozlamamýz doðru olur.

- Eveet geldik en önemli soruya..
- Nedir?
- Elimde KNO3 var. Dozlama için beklemekteyim. 0.3 grams of KNO3 will raise the nitrate level of 10 gallons of water 4.84 ppm. Bu doðru mu?
- Soruyu basitleþtirelim: 10 galon suyun 38 litre olduðunu kabul edelim ve elimizde bir þekilde hassas terazi olduðunu varsayalým: 0,3 gram 38 litre suyun NO3 seviyesini 4,84 ppm arttýrýyor: 100 litre suyun NO3 oranýný 1 ppm arttýrabilmek için kaç gram KNO3 tartýp atmamýz gerekir.
- Evet?
- Basit: daha da basiti: 100 litrede 4,84 ppm arttýrmak isteseydi: 100x 0,3/38: 0,789 gram KNO3 atmasý gerekirdi. Peki 100 litrede 1 ppm arttýrmak isteseydi: 0,789/4,84: 0,1631 gram atmasý gerekirdi. Biz de 0,1639 gram bulduk.. Demek ki önerme doðru. Ama ben olsam hassas terziyle uðraþmaz yukarýda verdiðim stok solüsyon ile çalýþýrdým..
- Oldu da, dozlamaya baþlayayým mý?
- Yukarýda, Redfield oranýna iliþkin yazýlanlarý okudun mu?
- Okudum ama özellikle ABD’de çok kullanan var: Büyüme, renklenme super oluyor..
- Onlar ne yapsa güzel oluyor zaten..!!


Geldik son kimya sorusuna: Monopotassium phosphate (also potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4). Geldik de ben de yoruldum be Emrah.. Devam edeceðim..