-
Cyanobacteria
Bir bakteri türü müdür, yoksa alg türü müdür?
Neden oluþurlar?
Akvaryumda neden sifonlanmasý doðru deðildir?
Bazý akvaryumlarda yalnýz kumda, bazýlarýnda da kayalarda görülür.Bu bize ne anlatýr?
Yeþil ,kahverengi veya kýrmýzý renklerde olmasý bize ne gibi ipuçlarý verir?
Cyanobakteriler hidrojensülfür tüketir mi?
-
http://www.cyano2010.org sitesini týkladýðýnýzda konferansýn Ýstanbul’da düzenlendiðini de görebilirsiniz. Gözlerimiz sizleri aradý, ama yoktunuz..!!
“Iþýklarý 2 gün süreyle kapayalým ve çeþme suyu kullanmayalým,” desek… olmayacak galiba.. Hatta “eritro” denilen bir antibiyotik kullanýmýný tavsiye edenler de var. Eh, suya C-Sandoz, büyüme hormonu içeren ilaçlar bile atýlýr da antibiyotik atýlmaz mý? Lütfen bu soruyu “hayýr!” olarak yanýtlayýn..
Kurtulmak için kimi balýklar, yengeçler, kimi elementler gibi “hazýr” çözümler de maalesef yok. Üstelik bugün dünyada “hava” soluyorsak cyanobakterilere önemli borcumuz var… “Kýymayýn onlara,” desek??
Bir alg mi? Hayýr. Fotosentez yaptýðýndan ve Yunanca “kyanos” mavi anlamýna geldiðinden mavi-yeþil alg olarak da adlandýrýlýrlar…Oysa enerjilerini fotosentez yoluyla elde eden “cyanobacteria” bir bakteri ýrký. Ama, bitkilerde yer alan kloroplastýn atalarý ayný zamanda. Her ne kadar çöllerdeki kimi nemli kayalarýn üzerinde bile “canlý” kalabilen bu bakteri kimi zaman akvaryumlarda sözgelimi bir süngere de tutunarak “enerji” elde edebilir, tembellik yaparak adeta bir “kürk/polip” gibi görünerek, kendisini “kamufle” edebilir.
- Bu koyu mavi/yeþil Montipora satýlýk mý?
- Evet... Satýyorum. Alýr mýsýn?
Özelde CO2’yi ýþýktan aldýðý enerjiyle organik bileþiklere, özelde “þekerlere” dönüþtürme iþlemi olan “fotosentez” ile sonuçta CO2 ve su kullanarak kendi gýdalarýný yaratýr ve “atýk” ürün olarak O2 salar. Dünya üzerindeki O2 üretiminin yüzde 20-30’u cyanobakteriler tarafýndan saðlanýyor.
Dolayýsýyla akvaryumda oluþmalarý için oksijensiz (anoxic) alanlar gerekiyor. Sýcaklýk deðiþimlerine çok dirençli olan hücreler “nitrogenase” adý verilen ve atmosferik Nitrojeni (N, azot) baðlayan enzimler içerir. Amaç, nitrat döngüsünün içerisinde yerini almak: atmosferik N en genel anlamda ammonia(NH3), nitrit (NO2-) ve nitrata (NO3-) dönüþtürürler: Böylelikle “nörotoksinler” üretirler ve… bu sudan içildiðinde doðrudan ölürsünüz!! Dikkat!!
Þimdi, anlaþýldýðý gibi, cyanobakteri oluþuyorsa:
1- Akvaryumda “anoxic” alanlar var.
2- Iþýk var.
3- Amonnia, Nitrit ve/veya Nitrat var.
O zaman?
-
Genelde istilacý bir ýrk olan cyanobakteriler, “photoautotrophic” yani, oksijen üreten fotosentetik bakteriler olarak, kamçýlarý sayesinde hareketlidirler. Ýstilacý yetenekleri çok “özel” biofilmler yaratýr ama zamanla ýrkýn bekasý adýna kimileri “ana” koloniden ayrýlarak, farklý noktalarda “akraba” koloniler oluþtururlar. Jelatinimsi, kalýn hücre duvarý olan her bakteri bu çoklu biofilm sayesinde akvaryumu kaplar ve “gaz kesecikleri” oluþturarak, dalgalanabilen bir hareket yapýsýna kavuþurlar. Bu sayede suda istedikleri derinlikte (anoxic bölgelerde) durabilirler ve akvaryumun her noktasýnda istila ilerler…
bkz:http://www.youtube.com/watch?v=ORb3zC8z94w
Peki, dip çektiðimizde nitrat azalýyor mu? Cyanobakterileri sifonlayýp atmýyor muyuz?
Daha basit ifadeyle: Dip çekerek nitratý ve cyanobakterileri azaltmak mümkün mü? Pisliði alýyor, yerine temiz, oksijence bol bir su…
Burada, "Madem anoxic bölgeler var, bol akýntý verip, daðýtalým düþmaný" denilebilir: Yapmayýn! Zararlý çýkarsýnýz!!
-
Bazý firmalar, akýntý yetersizliðinin her çeþit alg ve cyanobakteri oluþumuna neden olduðunu belirtir. Akýntý gerçekten önemli ama nereye kadar? En basit formül, sumptan akvaryuma su hacminin 10 katý devridaim, akvaryum içinde su hacminin 30 katý dalga/akýntý yaratýlmasý.
Fazlasý ya da eksiði, evet sorun yaratýr ama “anoxic” bölgelerin oluþumu çok farklý bir durum: Akvaryumun her noktasýna akýntýlarýn ulaþabilmesi neredeyse imkansýz: Yani cyanobakteri kaçýnýlmaz bir durum olabilir mi?
Týpký dip çekmek, gibi. Hepsi ayný noktaya geliyor: Sebepleri ortadan kaldýrmaya çalýþmak sorunu giderir mi?
- Usta, Ýstanbul’da “gizli” bir çeþme buldum, pýrýl pýrýl bir su geliyor..
- Akvaryumcular duymasýn!
-
Aþaðýda Julian Sprung, “Algae, A Problem Solver Guide” kitabýndan alýnan cyanobacteria resimleri yer alýyor.
Görülebileceði gibi mavi/yeþil alg olarak algýlanmalarýna karþýlýk farklý renkler göze çarpýyor: aðýrlýkla kýrmýzý, koyu kahve gibi. Gene ayný kitaptan (bkz. Kütüphane) okumayý sürdürelim: “Cyanobakteriler renklerini ‘phycocyanin’ olarak bilinen phycobiliprotein’den alýrlar. Iþýk spektrumu ve yoðunluðundan etkilenerek bir pigment veya diðerlerinin bolluðuna baðlý olarak renkleri deðiþir.”
-
Çözüm?
Önce bilinen “ortalama” çözüm ve çözüm gibi görülen önerilerini sýralayalým:
1- Hiçbir þekilde “erythromycin” vb. “algicid”leri, antibiyotikleri kullanmayýn! Bu mevcutlarý öldürür ama hiçbir zaman yeniden oluþumlarýn önüne geçmez! Dahasý, tekrar baþlayacak olan salgýn daha once attýðýnýz bu tür ilaçlara karþý dirençli olacaðýndan “istila” kaçýnýlmaz olur. En önemlisi gerçek çözüm yolunun önü týkanýr.
2- Cyanobakteriler zehirlidir. Yediðini düþündüðünüz kimi canlýlar (bazý Tang çeþitleri) sonrasýnda iþtahtan kesilir ve ölür. Ayný þekilde, sifonlama yapmaya karar veririseniz çok dikkatli olunmasý gerekir.
3- Esas olarak fotosentez yapabilen nadir canlýlar arasýnda yer alýrlar. Iþýklarýnýzý kontrol edin. Eski lambalar, çok güçlü aydýnlatma önemli bir etken olabilir. Iþýklarý kapatmak ise çözüm deðil, çünkü týpký antibiyotiki kullanýmý gibi yeniden ve daha güçlü olarak geri gelirler.
4- Kalsiyum reaktörleriniz suya “makul” ölçüde CO2 sýzdýrabilir. Bunu havalandýrma yöntemiyle sudan atmak gerekebilir. Akvaryumda en güçlü “havalandýrma” aparatý Protein Skimmer: Ýyi bir skimmer çalýþýyor olmalý.
5- Bu canlýlar havasýz (anoxic) bölgelerde tutunur ve geliþir. Ýyi bir su akýmý olmasý gerekir. Ama akýntý tek baþýna çözüm olmaktan uzaktýr. Akvaryumda anoxic bölgelerin oluþmasýnýn temel nedeni suda bulunan nitrojen (N) ve fosfor (P) miktarýnýn artmasý: cyanobakteriler gündüzleri fotosentez yaparak Oksijen üretir ama geceleri hücresel solunumlarý sayesinde O2 tüketirler ve böylelikle sonuçta sudaki oksijen miktarýný azaltarak kendilerine “anoxic” alanlar yaratýrlar. Okyanuslardaki “algal bloom” denilen alg patlamalarýnýn nedeni de ayný. Ama, bu patlama sonlandýðýnda, durum kötüleþir: ölü alg hücrelerinin bakteriyel parçalanmasý sýrasýnda gene O2 tüketilir. Böylelikle aquatic yaþam sonlanýr. Birleþmiþ Milletler Çevre Programý oluþum gerekçesi olarak insanoðlunun kullandýðý kimyasal gübreleri gösteriyor. Bu ipucu bizlere yoðun N ve P kaynaðý olan katký/gýda/su gibi akvaryuma kendi elimizle verdiðimiz ürünlere bir kez daha bakmamýz gerektiðini söyler.
6- Nitrat döngüsü içinde yer alýrlar.(ayrý bir konu baþlýðý) Unutulmamasý gerekir, nitrat oluþuyorsa nitric asit de oluþuyor: Bu da pH’nýn düþmesine yol açar. Bu da kalsifikasyonu, yani canlýlarýn yaþamýný tehdit eder.Bu yüzden Fossa ve Nielsen ile Delbreek ve Sprung gündüzleri 8,2-8,4 pH, geceleri ise 8,0 altýna düþmeyen bir pH yaratabilmek adýna CaOH (kalkwasser) kullanýmýný önerir. Ancak, bu kullaným her ne kadar PO4 (fosfat) çökeltmeye de yardýmcý olsa, nihayetinde KH (karbonat sertliði) baský altýna alýndýðýndan CaOH kullanýmýný akvaryum için bir “baðýmlýlýk” yaratýr. Ayrýca, cyanobakteri üzerindeki etkisi tartýþýlýr.
7- Hareketlidirler. Bu nedenle sifonlama yaptýðýnýzda akvaryumda kalan cyanobakteriler daha hýzlý bir istilaya giriþir. Ayrýca verdiðiniz “taze” su son derece korumasýz: Oksijence zengin görünmesine karþýlýk, Redox Potansiyeli (ORP) akvaryuma oranla düþük. Bunun nedeni herhangi bir bakteriyel faaliyet içersinde deðil ve atmosferik N yönünden çok zengin. (ayrý bir konu baþlýðý)
Sonuç: Cyanobacteria oluþumunu ve geliþimini genel anlamda çözümlemeye çalýþan herkes, bu canlýlara hayran kalýr. Neredeyse hayatýmýzý borçlu olduðumuz bu bakteriler akvaryumda her zaman var olacak: Çünkü esas olan yaþatmakta olduðumuz canlýlarý (balýk, mercan, her çeþit omurgasýz) bir þekilde çeþitli organic ve inorganic besin kaynaklara gereksinim duyuyor. Yani ýþýk, N ve P her þekilde akvaryumlara dozlanacak. O zaman, bir istilaya dönüþmelerini engellemek amacýndayýz. Tümüyle yok edebilmek imkansýz. Bunu “Kabul” ederek, mücadele baþlatýlmalý.
Burada N ve P “kök gerekçe” olarak öne çýkartýlýrsa, ne yapacaðýmýz da açýklýða kavuþur: N ve P limitasyonu için N ve P tüketen “baþka bir tür” bakteriye ihtiyaç duyuluyor: Heterotroph bakteriler! Hücresel metabolizmalarýný gerçekleþtirebilmek için kendilerini çevreleyen sudan besin olarak organic Carbon kullanan bu bakteri grubu, ayný zamanda N ve P kaynaklarýný tüketir. Nitrat ve Fosfat olarak bulduklarý N ve P kaynaklarý, akvaryumda rahatlýkla bulabilecekleri organik Carbon ( NP Reducing Biopellets ) miktarý arttýrýldýkça biofilmler oluþtururlar: biomass... Bio kütle miktarý arttýkça Protein Skimmer tarafýndan yakalanarak sudan alýnýr.
Ancak, akvaryumda doðada olduðu kadar yoðun bakteri kültürü olmadýðý çok açýk: Bu yüzden doðru ýrklarý içeren bakteri kültürlerinin ( Prodibio BioDigest edit: 25.11.2013: Prodibio BioDigest içerisinde yer alan "koruyucular" nedeniyle "tehlikeli" sonuçlar doðurabiliyor: Kiþisel tercihim: Fritz 460) suya verilmesi sonuç alýnmasýnýn önkoþulu.
Son sorunun yanýtýna gelirsek: Beggiatoa and Thiobacillus gibi renksiz sülfür bakterileri ve sulfur indirgeyen bakteriler – yani chemolithoheterotroph’lar veya lithotrophic heterotroph’lar aralarýnda hidrojen sulfur, sulfur, thipsulfat ve hidrojen yer aldýðý "inorganik kaynaklarý" kullanýrlar. Organik bileþikleri ise yapýlarýný inþa etmek için kullanýrlar. Ancak bu tür bakteri ýrklarýnýn daha ziyade Nitrat Reaktörlerinde oluþturulduklarý malum. (ayrý bir konu baþlýðý)
-
- Akvaryuma "spirulina" veriyor musun?
- Arada sýrada..
- Peki biliyor muydun: Spirulina bir cyanobacterium !!
- ??
edit: 09.05.2012
Elde edilen son bulgulara bakarak, denitrifikasyon sonucu oluþan azot(N) gazýnýn baðlanmasýnda cyanobakterilere fýrsat tanýmamak adýna yoðun aktif kömür kullanýmý (100 litre suya 200 ml gibi) çok büyük yarar saðlýyor.
Bir de fighting conch: 100 litre suya 20 adet gibi.. Olaðandýþý bir faaliyet ile diatom dahil, cyanobakteri oluþumunu kýrýyor.. Basit ama etkin çözümler...
Deneyimi olanlarýn paylaþmasý dileðiyle..
-
Gercekten cok detayli ve bilgilendirici bir aciklama olmus. Tesekkurler.
-
Bu arada, aldýðým bazý duyumlarý paylaþmak istiyorum: Hep "ciddi" takýlacak deðiliz ya..
1- Cyanobacterilere karþý en etkili çözüm: Akvaryuma "bildiðiniz" çivi atmak.. Sayýsý ne kadar artarsa etkisi o kadar çok!!!
2- Olmadý mý? O zaman ekmek mayasýna ne dersiniz? (Hafif un katmak da iþi hýzlandýrabilir...)
3- Daha da mý direniyor? Bence biraz "bira" dökün....
-
Cyano konusuna hakim olabilmek için gerçekten engin bir bilgi birikiminin gerektiðini düþünüyorum. Saðda solda okuduðum yazýlarýn, çözüm açýsýndan net bir netice verememesi de buna örnek gösterilebilir. Ben 460 kullanacaðým, içim rahat...
Blendax reklamý gibi oldu 
Cyano ile hiç karþýlaþmadým ancak beyaz benek için de aynýsýný söylüyordum ve sonucu kötü oldu...
Bir de konu hakkýnda azýcýk bilgimi aktarayým:
Þu zamana kadar 3 hobiciden duydum cyano mücadelesini. Ve üçünün de ortak eylemi bildiðimiz þebeke musluk suyunu tanka katmalarý olmuþ. Tam olarak iliþiklendirilebilir mi; bilmiyorum. Velhasýl sorun ya musluk suyunda ya da musluk suyu koyacak kadar tankýný önemsemeyen hale gelmiþ hobicide olabilir. Ya da double double...
