Merck: 2005/2007 “Chemicals and Reagents” kataloðundan hareket ediyorum.
- Usta çok eski bir kaynak deðil mi?
- Haklýsýn kimaysallarýn formulleri deðiþmiþtir??
- Tabii ki deðiþebilir.. Motorlarýn bile deðiþiyor..
- Nasýl yani?
- Motor sözgelimi saatte 12 ton basýyor..
- Eee?
- Þimdi de 12 ton basýyor ama 60 watt yerine 58 watt çekiyor!!
- Yapma ya..
KNO3 : Suda çözünürlüðü 320 gram/litre ve pH: 5.0 – 7.5. Oysa Kalsiyumnitrat tetrahidrat (CaNO3)2*4H2O) için çözünürlük: 1470 g/l ve pH: 6.0.
Potasyum nitrat’ýn moleküler aðýrlýðý 101.11 g/mol.
Bu arada Ýngilizce bilenler için K elemetinin özelliklerini okumak son derece keyifli olabilir: http://en.wikipedia.org/wiki/Potassium
Görülebilir birkaç not: Ýnsanlarýn sinir hücrelerinin aktarýmýnda anahtar rol oynar ve eksikliðinde, çeþitli kardiyolojik foksiyon bozukluklarýna neden olabilir. Ayrýca bitki hücrelerinde birikir ve böylelikle kimi taze meyce ve sebzeler güzel bir K diyeti saðlar (muz gibi)… Tarýmda gübre olarak kullanýldýðýna da biliyoruz. Yalnýz dikkat: Potasyum su ile potasyum hidroksit (KOH) ve Hidrojen gazý (H) oluþturmak üzere çok þiddetli bir eaksiyona girer.
2 K (s) + 2 H2O (l) → 2 KOH (aq) + H2↑ (g)
Yalnýz bu reaksiyon ýsý veriri ve hidrojen gazýný tutuþturmaya yeter miktar ýsý býrakýr. Karþýlýðýnda oksijen varolduðunda patlamalara yol açabilir. Potasyum hidroksit çok güçlü bir alkali (bazik) olup cilt/deri yanýklarýna neden olabilir.
- Usta, biliyordum sonunda bizleri patlatacaðýný!!!
- Yanýklar ve patlamalar..
- Ee bizimle ne alýp veremediðin var?
- Korkma sen Potasyum kullanmýyorsun, konumuz potasyum nitrat..
- Hah ya.. Þimdi anladým sen akvaryuma “potasyum” dozlayanlarý korkutuyorsun galiba??
- Onlar genelde, güzel ambalajlar içinde Potasyum karbonat sývý çözeltilsini dozluyor.. (K2CO3). Tabii bu bir tahmin…Merck’e bakarsak 1 kilosu 54 € ve kaç þiþe çýkartýlýr sen bul..
- Ama dozlayýnca renkler çok güzel oluyor..
- Sebebi Potasyum mu acaba? Yoksa, baðlý kökü karbonat mý?
- Nasýl yani?
- Potasyum karbonat’ýn pH’sý 11,5 – 12,5 arasýnda ve her dozlamada tankýnda yer alan bir grup asidik maddeyi çökertiyor, pH’yý çaktýrmadan yukarý alýyor, canlýlara “doping” etkisi gibi görünen karbonat – verdiðin kadarýyla- polip açýlýmlarýna neden oluyor.
- E güzel ya iþte?
- Hayýr deðil.. Çünkü açýkta býraktýðýn potasyum deniz suyunda aðýrlýk olarak % 0,04 oranýnda (400 ppm) bulunur ve fazlasý canlýlarý özelde SPS’lerin zooxhantallae hücrelerinde birikim yapar. Kalsifikasyonu yavaþlatýr.Renklerinde kararma olur... Üzgünüm..
Neyse konumuza dönelim. (Bu arada imalata geçsek mi acaba?) Neyse…
Gene 1 litre saf suda 100 gram KNO3 çözelim. Tabii ki ýsý çýkacaktýr ama korkmayýn patlamaz.. Biliyoruz potasyumun aðýrlýðý –bakýnýz periyodik tablo: 39,09 gram/mol. Dolayýsýyla nitrat’ýn (101,11 – 39,09: 62 gram. Zaten hatýrlarsanýz Ca(NO3)2 içinde 2 adet nitrat iyonu vardý ve 2’sinin aðýrlýðý 124 gram idi.
Gene hatýrlayalým 100 litre suda 1 mg/l (1 ppm) NO3 arttýrabilmek için suya 100 mg (100 ppm) NO3 dozlamamýz gerekiyordu.
Dolayýsýyla sorumuzu soralým:100 litre suyun nitrat deðerini 1 ppm arttýrabilmemiz için içinde 100 gram KNO3 çzödüðümüz stok solüsyondan kaç ml dozlamamýz gerekir?
- Ya usta, þu potasyum karbonat iþi çok ekonomik görünüyor..
- Ee?
- Þimdi 100 gramýný 1 litre saf suda çözsek, günde kaç ml atmamýzý tavsiye edersin: Yani þöyle zararsýz “soft” bir doz versen?
- Olur tabii: 50 € !!
Sorumuzun yanýtý: 2.70 ml.
KNO3 moleküler aðýrlýðý 101,11 gram ve NO3 62 gram ise NO3 yaklaþýk % 61 oranýnda yer alýyor. Yani saf suda 100 gram KNO3 erittiðimizde bu çözelti içinde 61 gram NO3 var.
100 mg (100 ppm) nitrat(NO3) elde edebilmemiz için 100/0,61: 163,9 mg (0,1639 gram) KNO3 ihtiyacýmýz var ve 1 litrede (1000 ml) 61 gram Nitrat (% 61) var biliyoruz, , 0.1639 gram için: 0.1639 x 1000/61: yaklaþýk 2.70 ml dozlamamýz doðru olur.
- Eveet geldik en önemli soruya..
- Nedir?
- Elimde KNO3 var. Dozlama için beklemekteyim. 0.3 grams of KNO3 will raise the nitrate level of 10 gallons of water 4.84 ppm. Bu doðru mu?
- Soruyu basitleþtirelim: 10 galon suyun 38 litre olduðunu kabul edelim ve elimizde bir þekilde hassas terazi olduðunu varsayalým: 0,3 gram 38 litre suyun NO3 seviyesini 4,84 ppm arttýrýyor: 100 litre suyun NO3 oranýný 1 ppm arttýrabilmek için kaç gram KNO3 tartýp atmamýz gerekir.
- Evet?
- Basit: daha da basiti: 100 litrede 4,84 ppm arttýrmak isteseydi: 100x 0,3/38: 0,789 gram KNO3 atmasý gerekirdi. Peki 100 litrede 1 ppm arttýrmak isteseydi: 0,789/4,84: 0,1631 gram atmasý gerekirdi. Biz de 0,1639 gram bulduk.. Demek ki önerme doðru. Ama ben olsam hassas terziyle uðraþmaz yukarýda verdiðim stok solüsyon ile çalýþýrdým..
- Oldu da, dozlamaya baþlayayým mý?
- Yukarýda, Redfield oranýna iliþkin yazýlanlarý okudun mu?
- Okudum ama özellikle ABD’de çok kullanan var: Büyüme, renklenme super oluyor..
- Onlar ne yapsa güzel oluyor zaten..!!
Geldik son kimya sorusuna: Monopotassium phosphate (also potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4). Geldik de ben de yoruldum be Emrah.. Devam edeceðim..
Ali Bey yazýlar için teþekkür ederim. Devamýný da merakla bekliyorum. Tekrar tekrar okuyup öðreniyor/pekiþtiriyorum. Yazdýðým sorular beyin fýrtýnasý misali, amacým dikkat çekmek. ikilemleri vurgulamak ve sizlerin gözlemlerini öðrenmek.
saðlýkla kalýn...
Korallenzucht ta bir gezi. 5:02 de 3. dozlama gözündeki isme dikkat çekmek isterim.
Video için teþekkürler. ABD yerine Almanya‘dan gelmesi de güzel. Almanya’nýn en büyük mercan üreticisinin (Jürgen Wendel) videosu meraklýsýna oldukça ilginç ipuçlarý verebilir. Kendi sayfasýnda kullandýklarýný açýkça belirtiyor zaten::http://www.korallenzucht-wendel.de/g.../zubehoer.html
Kalsiyumnitrat bunlardan birisi. Tüm Redfield Oraný katkýlarýnýn dozlama ipuçlarýný verdikten sonra durumu yorumlamak istiyorum.
Þimdi, Monopotassium phosphate, baþka bir deyiþle potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 .
Gübre, gýda katkýsý, fungisit (mantar öldüren). Gübre karýþýmý yapýldýðýnda içerisine üre ve amonyumfosfat karýþtýrýlýr. Çözünebilir bir tuz (222 g/l) pH deðeri yaklaþýk (50 g /l için) 4.4.
1 kg fiyatý saflýðýna gore 37 – 51,50 €. Sývý solüsyon olarak da satýlýyor (1/15 mol/l).
Formül aðýrlýðý: 136,09 g/mol.
Aslýnda kendimi þanslý hissediyorum çünkü amonyumfosfat ((NH4)3PO4) da sorular içerisinde yer alabilirdi.. veya üre ( CO(NH2)2.)..
Küçük not: Sorulsa da bu 2 elementi yanýtlamayacaðýmý belirtiyorum… (Çünkü bu sorular kimi diðer forumlarda yanýtlanmýþ olmalý ki “bazý” hobicilerin açýkça bunlarý kullandýklarýný/kullanmakta olduklarýný ifade ettikleri bana söylendi. Üstelik çok "positif" sonuçlar aldýklarý belirtiliyor.. Öyleyse vardýr açýklamalarý.. Bana düþmez..
- Usta küstün mü?
- Tersine kýzmak istiyorum, kýzamýyorum: 50 kg çuvallarda satýlan, pH: 4 ve aðýrlýkla (yaklaþýk % 60) fosforik asit içeren gübrenin akvaryuma dozlanmasý trajikomik deðil mi?
- Deðil! Sen bu sektördeki son dinazorsun..
- Eski kafalý mýyým?
- Aynen! Para var bu sektörde ve sen bunu görmüyorsun… Yapmadýn birkaç karýþým satalým..
- Yapalým da, yaptýðýmýzýn beta testleri, analizleri, çözeltinin % kaçýnýn kullanýldýðý/iþlevsel olduðu, kullanýlmayarak suda kalanlarý/çökenleri ve daha sayamayacaðým pekçok unsur: Durduk yere insanlarýn tanklarýný çökertmeyelim?
- Yaaa boþver yaaa… Sen kazanacaðýmýz paraya bak…
Konumuza geri dönelim: Elimizdeki kimyasalýn: potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 moleküler aðýrlýðý 136,09 gram. Potassium, önceden belirttim: 39,09 gram/mol. Geriye dihidrojen (yani 2 adet H atomu: yaklaþýk 1 g ve 2 tanesi 2 gram ile 1 adet fosfat (PO4) iyonu kalýyor: yaklaþýk 95 gram. Saðlama yapalým: 39,09 + 2 + 95: 136,09 gram. Güzel..
Þimdi sorumuza gelelim: 100 litrelik tanka içerisinde 100 gram erittiðimiz potassium dihydrogen phosphate: KH2PO4 çözeltimizden kaç ml atalým ki PO4 (fosfat) 1 ppm artsýn?
Yanýt: 2,05 ml.
100 litre suda 1 ppm PO4 arrtýrmak istiyorsak, suya 100 ppm (0,1 g) PO4 dozlamamýz gerekiyor: Çözeltimize bakalým: Fosfat kimyasalýmýz (KH2PO4: 136,09 mol/g) ) içerisinde 95 gram: yüzde (95*100/136,09: % 69,81).yani 69,81 g/mol fosfat var.
Matematik:
100 ppm PO4 elde edebilmemiz için 100/0,6981: 143,25 ppm (veya 143,25 mg/l) yani 0,14325 gram KH2PO4 ihtiyacýmýz var: Öyleyse: 0,14325 x 1000/69,81: 2.05 ml dozlamamýz gerekir.
Þimdi iþin asýl sorularýna geldik: Ne yapalým? Ne yapýyorlar? Neden yapýyorlar?
- Usta nasýl yapýyorlar, diye sormadýn: Çünkü yanýtladýn…
- Ýnan çok þüphelerim vardý: Hobicilere kötü örnek, yol gösterici olmak ya da olmamak arasýnda…
- Vaay usta, edebiyat filan??
Yýl 2007, aylardan Mart ve Sevgili arkadaþým Reha, çok saðolsun, bana yardýmcý oluyor ve aþaðýdaki yazýþma gerçekleþiyordu:
“da hat sich ein kleiner Tippfehler eingeschlichen, Deine Stammloesung hat ca. 80 g NO3-/L!
Das kommt dann bei 10 mL/800L mit der Erhoehung von 1 mg/L hin.
Sanirim bir yanlislik oldu. Sendeki karisim 80g NO3-/L! Bu durumda 10 mL/800L`de 1 mg/L`lik bir artisin olur
Joerg Kokott
Danke Jörg,
Sagol Jörg
natürlich hast Du recht.
evet haklisin
Die Konzentration der Ca(NO3)2 Lösung ist 80 g / Liter,
oder halt 80 mg / ml Lösung (wie ich es eigentlich gemeint habe)
Bu karisim (Ca(NO3)2 80 g / Litre`dir.
Was ich auch noch vergessen habe:
Unutdugum birsey vardi.
Wenn Nitrat angehoben werden soll, dann bitte nur maximal 1 mg / Lieter am Tag und nicht z.B. 15 mg auf einmal anheben.
Eger Nitrat artirilacaksa, o zaman lütfen günde 1 mg/Litre, 15 mg degil!”
Tuhaf deðil mi? Votka yöntemini bulan ve geliþtiren Jörg Kokott, bizimle ilgileniyor ve sorularýmýzý yanýtlýyordu. Bu da bana önemli bir ders oldu: Bugün soranlar, yarýn bize yol gösterebilir.
Konumuz 2007 yýlýnda kalsiyumnitrat dozlamasýydý. Anlamýþsýnýzdýr.
Özelde “nitrat (NO3)” dozlamasýnýn nedeni test sonuçlarýna göre “sýfýr” okunduðunda mercanlarýn ortamda “katalizör” bulamadýklarý için kalsifikasyonun yavaþlamasýydý. Bugün Jðrgen Wendel ve benzeri üretici/hobici kalsiyumnitrat dozluyorsa, amaçlarý hiç de Redfield oraný (106 C: 16 NO3: 1 PO4) deðil: Renklenme ve büyüme (kalsifikasyon).
Önce soruya bakalým: “0.1 gram of KH2PO4 will raise the phosphate level of 10 gallons of water 1.84 ppm. Doðru mu?”
- Soruyu basitleþtirelim: 10 galon suyun 38 litre olduðunu kabul edelim ve elimizde bir þekilde hassas terazi olduðunu varsayalým: 0,1 gram KH2PO4 38 litre suyun PO4 seviyesini 1,84 ppm arttýrýr mý?: 100 litre suyun PO4 oranýný 1 ppm arttýrabilmek için kaç gram KH2PO4 tartýp atmamýz gerekir?
- Evet?
- Basit: daha da basiti 0,1 gram 38 litrede 1,84 ppm arttýrýyorsa, 100 litrede 1,84 ppm arttýrmak için: 100 x 0,1/ 38: 0,263 gram. Peki 100 litrede 1 ppm arttýrmak isteseydi: 0,263/1,84: 0.143 gram KH2PO4 atmasý gerekirdi... Demek ki önerme doðru !!.
- Amerikalýlar biliyor bu iþi be usta?
- Ýyi de neden “stok solüsyon” formula vermiyorlar??
Fosfat emiciler takýlý: Evet, çoðu tankta kullanýlýyor: Belki de bir alýþkanlýk? Fosfat olmayan tanklarda kullanýlmasý “ölümcül” sonuçlara yol açabilir.
Bir baþka soru: “* Karbon kaynaðý kullanýmýnda mercan ölümlerini aþmak mercanlarýn "beslenmesinden" mi geçmektedir.?”
Bence mercan yemlemesi ile karbon ( C ) dozlamak arasýnda bir iliþki olamaz.
Diðer soru: “Madem bir orandan söz etmekteyiz 106-16-1 karbonu nasýl dozlayacaðýz nasýl öleçeceðiz ve oraný bozmayacaðýz. Ya da karbonu bu ikiliden ayrý kýlan nedir ?”
Hiçbirinin dozlanmasý bir “gereklilik” olmadýðý gibi, karbon ( C ) test edebilmek için kütle kromotografisine gereksinim var. Bence gereksiz.
Karbon’u bu ikiliden farklý kýlan ne? Her organik canlýda yer alan organik kimyanýn temel yapýtaþý..
Nitrat (NO3) ve fosfat (PO4) ise…
Devam edeceðim..
Formülleri biraz daha basitleþtrdim.
Öte yandan, durmaksýzýn "birileri" fosfat olmadan nitrat düþmez veya nitrat olmadan fosfat düþmez savýný ortaya sürmeye devam ediyor!
Kendilerine açýk davet: Hangi bilimsel kaynak kendilerini doðruluyorsa, lütfen gelsinler burada ortaya koysunlar...
Koyamýyorlarsa da hobicileri kandýrmaktan vaz geçsinler!! Bu konuda sinirlenmeye baþladým ve Einstein'a bir kez daha vurgu yapýyorum:
"Two things are infinite: The universe and human stupitidy; and I'm not sure about universe."
Ali Bey merhabalar.
Bu noktada da eminim uzun bir anlatýmý vardýr fosfat tutuculara dair. Detaylý olarak daha sonra konuþmak isterim fakat an itibari ile kopmamak adýna;
* 0 fosfat olan tankta fosfat tutucu kullanmak neden ölümcül?
sorumda amacým ULNS (Ultra Low Nutrient System) tanklarda görülen mercan yemlemeleri ile ilgiliydi. Özellikle Zeovitçiler haftada en az 1-2 "damla" dahi olsa sisteme giriyorlar. Aralarýnda iliþki var mý diye düþünmüþtüm. Gerçi mercan ölümleri baþlýðýnda mercanlarýn aç kalmalarýnýn ölüme yol açmadýðý kalsifikasyonu azalttýðýný belirtmiþtiniz.
Unutmadan hala No3-Po4 dozlamadým. Konunun sonuçlanmasýný bekliyorum. Þaka bir yana tekrarlý örnek olacak ama (zaten kafamýn almadýðý kýsýmda bu nokta) ayýn tanklarýnda okunan 0 nitrat ve 0 fosfat. Zeocularýn yakalamaya 0 no3-0 po4. Bu durum nitrat fosfat dozlamak için endiþe yaratýyor. Tabi burada internetin de cilveleri vardýr. Belki de o tanklarda ne mercanlar öldürülüp yerine yenileri konuluyo? Yahut yazýlmayan paylaþýlmayan þeyler var !? O kýsýmda ayrý bir soru.
(öncesinde yayýnladýðým Wendel'in videosunda 5:55 de siporaxlara da dikkat çekmek isterim. Sizin yayýnladýðýnýz Dendai'nin tankýnda da minimalist tasarým yaný sýra "plastik" kayalar kullanýlmýþtý ve sumpta siporax vardý. Konuyu daðýtmayým....)
Konu çok yakýnda sonuçlanacak.
Gene sorularý/yorumlarý basitleþtirelim:
1- Zeovit veya ULNS sistemlerde hiçbir þekilde nitrat-fosfat dozlanmadýðýna göre, biz neden dozlayalým? Bu sistemleri uygulayanlar mercanlarý neden yemliyorlar? Bu yemlemenin ardýnda Redfield Oraný veya C dozlamasýna iliþkin bir "kara" delik mi kapatýlýyor?
2- Siporax ve benzeri biyolojik filtre malzemeleri ne iþtir?
Olabilir. Bunlara da yanýt arayalým. Ama önce nitrat - fosfat konusunda son cümlelerimiz..
En önemli konuya geldik: “Dozlama için kendimi feda edebilirim. Gerçi neden dozlayacaðýmý da bilmemekteyim. Deðiþiklik nasýl olacak kýsmý ilgimi çekiyor sanýrým..”
Ben de bu meraký yaþadým. Yukarýda da aktardýðým gibi, bundan yaklaþýk 7 yýl önce. Ayný gerekçeler karþýmda duruyordu: Renklenme ve büyüme.
Hatýrlarsanýz, “mercan ölümleri” konu baþlýðý altýnda bazý tespitlerde bulundum:
“Tuhaf olan mercan metabolizmasýnýn atýklarýnýn ammonium ve inorganik fosfat olarak üretilmesi. Bir diðer atýk ürün ise CO2. Bu CO2 de –iþe bakýn- zooxanthellae tarafýndan sifonlanarak fotosentez iþlemiyle üretilen þekerlerin yapýtaþlarý olarak kullanýlma gerekliliði. Diðer taraftan eðer mercan bünyesinde yüksek oranda CO2 kalýrsa bu kalsifikasyonu engeller ve sonuçta mercan büyüyemez."
Simbiyoz (karþýlýklý çýkara dayalý ortaklýk iliþkisi) kavramý geri dönüþüm (recycling) ilkesine dayanýr. Mercan metabolizmasýnýn atýk ürünlerini (CO2 gibi) alglere aktarýrken, alg metabýlizmasýnýn atýk ürünlerini (þeker) alýr. Bu nedenle dýþ ortamdaki besinlerin bu simbiotik iliþki üzerinde etkileri bulunmaz. Biri diðerinin atýk ürünlerini kullanýr da kullanýr. (Bu yüzden suda nitrat-fosfat gibi besin deðerlerinin yok denecek kadar az olmasý hiç ama hiç önemli deðil. Tersine “iyi” bir þey.)
Ancak, besin deðerleri (nitrat-fosfat) olmasý gerekenden fazla olduðunda ise iþler deðiþir. Bunlar alglerin gereðinden çok fertilizasyon yapmasýna, beklenenden fazla üremelerine ve sonuçta kendileri için daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarýna neden olur. Ayný zamanda mercan hücrelerinde çok fazla CO2 birikir, mercan iskeletinde büyümenin durmasýna neden olur.
Bu nedenle suya nitrat (NO3) dozlamak, baþta mercanlarýn enerji gereksinimlerini arttýracak, kalsifikasyonu da týpký yüksek fosfat (PO4) oranlarýnda görüldüðü gibi frenleyecek.
Ancak, burada beklenti daha farklý: Baþta Redfield oranýna ulaþabilmek, böylelikle daha “doðal” bir denge yaratarak, mercanlarý “asýl” renklerine ve kalsifikasyon miktarýna kavuþturmak.
Çünkü biliyoruz, amaç NO3 ve/veya PO4 indirgemesi olsaydý, bu tür dozlamalar çok saçma olurdu. Bunu anlattýk. Akýþýnda giden bir tankta bu denge “kendiliðinden” zaman içerisinde oluþacak.
Amaç, suda sözgelimi 1 ppm NO3 okuyarak “bir tür” renklenme saðlamak. Çünkü bu suda normalde “sýfýr” NO3 okunuyor ve renkler ve kalsifikasyon beklentileri karþýlamýyor: Dozladýðýmýz NO3 nasýl çalýþsýn isteriz:
1- Kalsfikasyonda katalizör olarak rol oynayarak büyümeyi hýzlandýrsýn.Aþaðýda nitrifilkasyon ve denitrifikasyon þemasý yer alýyor..
Burada görebileceðiniz gibi suya dozlanan nitrat “denitrifikasyon” süreci sonrasý N2 (azot) gazýna dönüþtürülüyor. Mercanlar tarafýndan kullanýlmýyor. Mercanlar kalsifikasyon þemasýnda da görülebileceði gibi (bkz. Mercan Ölümleri) gastrodermis bölgesinde fotosentez yan ürünü olarak (CH2O + O2), yani þeker üreterk kendi ihtiyaçlarý olan enerjiyi kullanýyorlar. Kalsifikasyonun herhangi bir noktasýnda NO3 ve/veya PO4 arýyorsak çok büyük bir yanýlgýya düþeriz. Her ikisi de atýk ürün olarak deðerlendirilebilir.
- Usta, bak “þeker” var reaksiyonda, ne iþ?
- Mümkün olduðunca ekonomik bir karbon kaynaðý yaratalým istedim..
- Süper deðil mi?
- Þaka mý yapýyorsun? Söz konusu olan CH2O yani “glycome” ve en kestirmeden hücre içerinde yer alan tüm karbonhidratlar, diyebiliriz ve doðadaki en kompleks oluþum: okursan..
http://en.wikipedia.org/wiki/Glycome
